Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, NATO’nun Arktik’te giderek büyüyen askeri faaliyetlerini ülkesinin güvenliği açısından “doğrudan tehdit” olarak nitelendirdi.

Lavrov, bugün yayımlanan yazısında NATO’nun bu yıl başlattığı Arktik Nöbeti (Arctic Sentry) faaliyetlerine işaret ederek, Kuzey Kutbu çevresindeki askeri hareketliliğin silahlı çatışma riskini artırdığını savundu. Rus bakan, bölgede yaşanacak bir çatışmanın sonuçlarının “felaket” olabileceğini söyledi.

Lavrov’un açıklaması, Arktik’in son yıllarda hızlı biçimde askerileştiği bir dönemde geldi.

NATO bu yıl ‘Arktik Nöbeti’ni başlattı

NATO, Arktik Nöbeti adı verilen yeni askeri faaliyeti Şubat 2026’da başlattı. İttifaka göre program; Arktik ve “Yüksek Kuzey” olarak adlandırılan bölgede yürütülen tatbikatları, asker konuşlandırmalarını, hava ve deniz gözetleme faaliyetlerini tek bir operasyonel çerçeve altında toplamayı amaçlıyor.

Operasyon NATO’nun Norfolk Müşterek Kuvvet Komutanlığı tarafından yönetiliyor. NATO ayrıca Mart ayında Barents Denizi üzerinde Arktik Nöbeti kapsamında ilk AWACS gözetleme uçuşunu gerçekleştirdi. Haziran ayında ise insansız hava ve deniz araçlarının kullanıldığı X-Arktik Görev Gücü (Task Force X-Arctic) programını başlattı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, program açıklanırken gerekçe olarak Rusya’nın bölgedeki askeri faaliyetlerini ve Çin’in Arktik’e artan ilgisini göstermişti.

Finlandiya'nın 2023'te, İsveç'in ise 2024'te NATO'ya katılmasıyla Arktik devletleri arasındaki askeri denge de önemli ölçüde değişti. Rusya dışında Arktik Konseyi üyesi ülkelerin tamamı artık NATO üyesi.

32 bin askerle Arktik tatbikatı

Askeri hareketlilik yalnızca komuta ve gözetleme altyapısıyla sınırlı değil.

Mart ayında Norveç ve Finlandiya’da düzenlenen Soğuk Müdahale 26 (Cold Response 26) tatbikatına 14 NATO ülkesinden 32 binden fazla asker katıldı. Tatbikat Arktik Nöbeti faaliyetlerinin parçalarından biri olarak yürütüldü.

Norveç de Rusya sınırına yakın Finnmark bölgesindeki kara gücünü büyütüyor. 2025’te kurulan Finnmark Tugayı'nın 2032’ye kadar yeni piyade birlikleri, topçu, hava savunma, istihbarat ve lojistik unsurlarla genişletilmesi planlanıyor.

Norveç'in 2025-2036 savunma planında kuzey bölgelerinde askeri varlığın ve “durumsal farkındalığın” artırılması, müttefik kuvvetlerin ülkeye kabulünü sağlayacak altyapının güçlendirilmesi ve Andøya üssünün insansız hava araçları ile uzay faaliyetleri için geliştirilmesi de yer alıyor.

Arktik Rusya'nın nükleer caydırıcılığının merkezi

Ancak NATO’nun kuzeye yönelişi, boş bir askeri alanda gerçekleşmiyor.

Rusya'nın kuzeybatısındaki Kola Yarımadası, ülkenin Kuzey Filosu'nun merkezini oluşturuyor. Severomorsk’taki filo karargâhı ile bölgedeki denizaltı üsleri, Rusya'nın nükleer silahlı denizaltılarının ve ikinci vuruş kapasitesinin önemli bölümünü barındırıyor.

Moskova ayrıca Sovyetler döneminden kalan bazı Arktik üslerini yeniden faaliyete geçirdi, havaalanlarını ve radar ağlarını modernize etti. Bu nedenle Barents Denizi ve Kola çevresi Soğuk Savaş döneminden bu yana Rusya açısından en hassas askeri bölgeler arasında bulunuyor.

Lavrov da NATO'nun giderek bu bölgeye yaklaşmasını Rusya açısından temel güvenlik sorunu olarak tarif ediyor.

Moskova ise NATO ülkelerine saldırma niyetinde olmadığını savunuyor. Nitekim NATO'dan bir yetkili de dün yaptığı açıklamada, ittifaka yönelik “yakın bir doğrudan saldırı tehdidi” görmediklerini belirtmişti.

Arktik'teki rekabet yalnızca askeri değil

Bölgenin önemini artıran bir başka etken ise iklim değişikliği.

Deniz buzunun azalması, Asya ile Avrupa arasında Rusya kıyıları boyunca uzanan Kuzey Deniz Rotası'nın yılın daha uzun bölümünde kullanılabilmesi ihtimalini güçlendiriyor. Güzergâh, Süveyş Kanalı üzerinden yapılan bazı seferlere kıyasla Asya-Avrupa taşımacılığını önemli ölçüde kısaltabiliyor.

Rusya bu rotayı ekonomik ve stratejik önceliklerinden biri olarak görüyor.

Çin de uzun süredir Arktik'teki deniz yollarına, enerji kaynaklarına ve madenlere erişim arıyor. Pekin kendisini resmi belgelerinde “Arktik'e yakın devlet” olarak tanımlıyor ve bölgedeki seyrüsefer ve ekonomik faaliyetlerde söz sahibi olmayı hedefliyor.

Çin gemileri Kuzey Deniz Rotası'nı giderek daha fazla kullanırken Moskova ile Pekin'in bölgede ortak deniz ve uzun menzilli bombardıman uçağı devriyeleri de NATO'nun gündemine girmiş durumda. NATO'nun Avrupa'daki en üst düzey komutanı General Alexus Grynkewich ocak ayında Rusya-Çin işbirliğinin ittifak açısından “endişe kaynağı” olduğunu söylemişti.

Soğuk Savaş'ın kuzey hattı yeniden kuruluyor

NATO, Rusya'nın yıllardır süren askeri tahkimatını ve Çin'le yakınlaşmasını bahane göstererek kuzeyde daha fazla asker, radar, uçak ve deniz unsuru konuşlandırıyor. Moskova ise bu genişlemeyi kendi nükleer caydırıcılığının merkezine yönelik bir tehdit olarak göstererek bölgedeki askeri altyapısını koruyor ve geliştiriyor.

Buzların gerilemesiyle ticaret yollarının ve doğal kaynakların daha erişilebilir hale gelmesi de askeri rekabeti ekonomik mücadeleden ayırmayı giderek zorlaştırıyor.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.