20. yüzyılın uzunca bir döneminde önde gelen emperyal güçlerden olan Büyük Britanya’nın Kraliçesi II. Elizabeth ölünce, hakkında çok çeşitli şeyler yazılmaya başlandı. Ancak belki de en ilginç olay bir grup aşırı sağcı Arjantinlinin televizyon programında Kraliçe'nin ölümü üzerine kutlama düzenlemesiydi diyebiliriz. Peki niye?

Falklands Savaşı

Falklands Adaları veya İspanyolca adıyla Malvinas Adaları, Arjantin anakarasının yaklaşık 500 km doğusunda bir takımadadır. Adalarda Arjantinliler egemenlik iddia etseler de modern tarih boyunca adaya İngilizler hakim olmuş ve bölgeyi silahlı birlikleriyle savunmuştur. Arjantin’nin çeşitli uluslararası kurumlar nezdinde yaptığı girişimlerse boşa çıkmıştır.

Arjantin’de iktidarda olan askerî cunta tek yanlı bir karar alarak 2 Nisan 1982 tarihinde takım adalara asker çıkartmış ve adaların yeniden Arjantin egemenliğine geçtiğini ilan etmiştir. Ada, başkent Londra’dan yaklaşık 13 bin km uzakta da olsa İngiltere duruma müdahale kararı almış ve bölgeye oldukça güçlü bir görev kuvveti göndermiştir.

İngiliz donanmasına bağlı savaş gemileri, denizaltılar ve gemilere bağlı hareket eden savaş uçaklarının bölgeye intikal etmesiyle birlikte çatışmalar başlamış ve her iki taraf da ciddi kayıplar vermiştir.

İngiliz denizaltıları Arjantin donanmasının en güçlü gemisi konumundaki Belgrano muhribini vurup batırınca yüzlerce Arjantinli denizci ölmüş ve daha büyük zaiyat görmekten çekinen Arjantin donanması adanın karasularından çekilmiştir.

Yoğun yaşanan hava savaşı sırasında her iki taraf da ağır kayıplar vermiş ancak İngiliz komandolarının adaya inmesi engellenememiştir. Sonunda şiddetli geçen kara çarpışmalarının ardından Port Stanley düşmüş ve adadaki Arjantin garnizonu 14 Haziran 1982 günü teslim olmuştur.

Savaş'ın arka planı

Savaşın askerî yönü çok çeşitli mecralarda uzunca bir dönem tartışılsa da, hemen öncesinde ve sonrasında Arjantin ve İngiltere’deki siyasi atmosfer incelenmeye değerdir.

Arjantin’de güçlü bir solcu ve komünist varlığına karşı harekete geçerek ABD’nin desteğiyle darbeyle iktidarı alan cunta yönetimi Kirli Savaş adı verilen dönem boyunca Arjantinli emekçileri katletmiştir. Onbinlerce kişiyi öldüren rejim aynı zamanda ABD’nin bölgede düzenlediği gizli askerî harekât ve iç savaşlar için kaynak aktarmıştır. Ancak ülke içinde yükselen muhalefeti dizginleyemeyeceğini anlayan Leofold Galtieri rejimi Arjantin halkının adalar nezdindeki haklı davasını kendi çıkarı için askeri bir maceraya çevirmiştir.

Aynı dönemde İngiltere’de iktidarda olan ve emekçilere karşı tutumuyla öne çıkan Margaret Thatcher yönetimi de kamuoyundaki rahatsızlıkları bu savaş sayesinde bastırmayı başarmış ve savaşta kazanılan zaferle kamuoyunu oyalamayı başarmıştır.

Latin Amerika’da yaşanan bu önemli olaya dair belki de en sağlıklı değerlendirme Küba Devrimi’nin lideri Fidel Castro’ya (1994) aittir:

"Malvinas Savaşı neden başladı? Çok basit çünkü ABD, Arjantin Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki 401. Taburu Nikaragua ve El Salvador'da sürdürdüğü kirli savaşta kullanmaktaydı. ABD, cuntacıların sunduğu hizmetten o kadar memnundu ki, cuntacılar Malvinas Adaları'nı ele geçirme zamanının geldiğini düşündüler. Ancak bu talebin - bizimde daima savunduğumuz - Malvinas'ın Arjantin toprağı olduğu yönündeki haklı taleple hiçbir ilgisi yoktu. Arjantinli komutanlar ABD'ye Orta Amerika'da verilen desteğin ardından artık bu hizmet karşılığında ödüllerini alma vaktinin geldiğini düşünerek giriştikleri bu çılgınca askerî harekâta ABD'nin destek vereceğini düşündüler..."

Castro’nun da belirttiği gibi darbecilerin bekledikleri gerçekleşmedi ve ABD yapılan bu oldu bittiyi kabul etmeyerek kadim müttefiki İngiltere’nin yanında yer aldı.

İktidardaki ABD yardakçısı komutanları tarafından adada yalnız bırakılan yoksul Arjantinli askerler köşeye sıkışmış şekilde katledildi.

Arjantin halkı bu kanlı rejime karşı muhalefetinin şiddetini artırdı ve rejimin 1983 yılında devrilmesinin önü açılmış oldu. İngiltere’de ise milliyetçilik kartını başarılı şekilde oynayan Thatcher sönmekte olan emekçi karşıtı iktidarının ömrünü uzatmış oldu.