Almanya’nın Hanau kentinde 19 Şubat 2019 gecesi göçmenlerin yoğunlukla vakit geçirdiği iki kahvehaneye düzenlenen silahlı saldırıda 5’i Türkiye kökenli olmak üzere 9 kişi yaşamını yitirmişti. Irkçı saldırıda hayatını kaybeden Ferhat Unvar, Mercedes Kierpacz, Sedat Gürbüz, Gökhan Gültekin, Hamza Kurtovi, Kaloyan Velkov, Vili Viorel Pun, Said Nesar Hashemi ve Fatih Saraçoğlu hatırlanmaya devam ediyor.

Siyasi liderlerin Hanau mesajları

Hanau’da düzenlenen resmi törenlere Sosyal Demokrat Parti’den (SPD) Almanya İçişleri Bakanı Nancy Feaser ve Hristiyan Demokrat Partisi’nden (CDU) Hessen eyaleti Başbakanı Volker Bouffier katılırken Almanya Şansölyesi Olaf Scholz ise saldırının ikinci yıldönümünde görüntülü bir video mesajla ırkçılığa karşı mesajlarını iletti. Scholz kurbanların isimlerini okuduğu kayıtta “Siz ülkemizin bir parçasıydınız, bizim bir parçamızdınız. Size, ailenize ve arkadaşlarınıza bugün hala aydınlığa kavuşmamış soruların cevaplarını borçluyuz. Federal Hükümet ırkçılık ve sağcı terörle sonuna dek savaşacak. Aşırıcıların ağlarının etkili bir şekilde yok edilmesi gerekmektedir. Devlet makamlarının kurbanları ve arkada kalanları desteklemesi, saldırıların önlenmesi ve siyasi eğitimin sağlanması gerekmektedir. Bugün isimlerinizi yüksek sesle söylüyoruz. Çünkü sizi unutmayacağız.”

Sol Parti ise Berlin’deki parti merkezinin bulunduğu Karl-Liebknecht-Haus binasının duvarına kurbanların fotoğraflarını yansıttı. Parti Eş Başkanı Janine Wiesler tarafından yapılan açıklamada Hanau’nun tek bir olay olmadığını belirttiği bu açıklamada Münih ve Halle’deki saldırıları, göçmen kökenli politikacı Walter Lübcke’nin öldürülmesine atıfta bulunarak sağcı terörün can yakmaya devam ettiğini ifade etti.

Hükümet ortağı Yeşiller Parti (Grünen) ise milletvekilleri Omid Nouripour ve Schahina Gambir’in meclis konuşmaları ve ortak parti açıklaması ile ırkçılık/müslüman karşıtlığının sona ermesi taleplerini içeren mesajlarını iletti.

Irkçılık parlamentoda güçlenmeye devam ediyor.

Parlamentonun diğer bir üyesi aşırı ırkçı Almanya İçin Alternatif (AfD) Partisi ise son seçimlerde oyunu artıramamış olsa da parlamentoda yerini güçlendirmiş ve seçmen nezdinde sabitleşmiş bir parti imajı çizmişti. Parti içinde “Flügel” olarak adlandırılan ırkçı kanat ve “ılımlı” sağcılar arasında uzun süredir devam eden mücadeleyi neonazi seçmenleri memnun edecek taraf kazanmış gibi duruyor. Ocak ayı sonunda 2017’den beri başkanlık koltuğunda oturan Jörg Meuthen hem başkanlıktan hem de parti üyeliğinden istifasını açıkladı. İstifasına gerekçe olarak partinin tekrar merkeze kayması ihtimalini görmediğini, partinin kalbinin sağın oldukça ilerisinde atmaya devam etmesini ileri sürdü. Burada tesadüf olan ise istifa gerekçesinin 2015’de istifa eden Bernd Lucke ve 2017’de istifa eden Frauke Petry ile benzeşmesi. Her iki politikacı da benzer kaygılarla partiden ayrılmıştı. Bu istifa ile partinin aşırı sağcı kanadı yeni bir zafer kazanmış oldu. Anayasayı Koruma Teşkilatı (Bundesverfassungsschutz) tarafından anayasa düşmanı olarak sınıflandırılan, faaliyetlerinin Almanya Federal Haber Alma Servisi (Bundesnachrichtendienst) tarafından izlenmesine karar verilen ve tasfiye edilmiş “Flügel” kanadının önümüzdeki dönemde nasıl bir yol izleyeceği merak konusu. Fakat kesin olan ise AfD’nin göçmen karşıtı politikasını daha da ileriye taşıyacağı.

Saldırı sonrasında ortaya çıkan sorular cevapsız kaldı

Hükümet yetkilileri, siyasi partilerin önde gelenleri ardı ardına bu hadisenin unutulmayacağına dair mesajlar vermesine rağmen olaya ilişkin önemli sorular yanıtsız kalmaya devam ediyor. Zanlı iki adet farklı konumdaki nargile kafeyi basarak içeride gördüğü insanları katletmişti. Kayıtlara göre 43 yaşındaki Tobias Rathjen saldırıdan sonra evine giderek önce annesini öldürmüş, ardından da intihar etmişti. Saldırı gerçekleşirken kolluk kuvvetlerinin ihmalleri ve hatalarından dolayı herhangi bir resmi yaptırım uygulanmış değil. Saldırılar sırasında bir görgü tanığı olan bitenden polisi haberdar etmek istemişse de ihbar hatlarına ulaşamamıştı. Acil müdahale ekiplerinin amatörce müdahaleleri, cesetlerin habersizce otopsiye alınmış olması, bunlardan başlıcaları. Zanlı olay öncesinde internette yayınlamış olduğu video kayıtlarda göçmenleri defalarca tehdit eden aşırı sağcı söylemlerde bulunduğu sonradan ortaya çıktı. Şizofren olduğu belirtilmiş olsa da nasıl silah ruhsatı aldığı ve bu ruhsatı nasıl uzatmış olduğu halen meçhul. Olaya ilişkin yürütülen soruşturmada son olarak Federal Başsavcılık saldırıyı zanlıya yardımda bulunan veya destekçisi olan herhangi bir kişinin bulunmadığına kanaat getirerek takipsizlik kararı verdi.

Hanau bir istisna değil, Hanau her yerde

Hanau saldırıları Almanya’daki ilk ırkçı motifli saldırı değildi ve öyle kalmayacağı da aşikar. Geçtiğimiz günlerde Almanya’nın başkentinde, çok sayıda göçmen kökenli insanı barındıran Berlin’in göbeğinde 17 yaşındaki Türkiye kökenli Dilan Sözeri ırkçı bir grubun saldırısına uğradı. 5 Şubat 2022 tarihinde Griefswalder Caddesi S-Bahn İstasyonu’nda gerçekleşen olayda ırkçı grubun sözlü ve fiziksel şiddetine maruz kalan Dilan, hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı. Herhangi bir gerekçe olmaksızın yalnızca dış görünüşü nedeniyle yapılan bu saldırı ve görgü tanıklarının tepkisizliği Hanau’nun her zaman güncel kalması gereken bir anma olduğunu gösterdi. Bu olayların ardından yaşananlar ise Hanau’nun neden sahiplenilmesi gerektiğini tam anlamıyla ispat etti. Frankfurter Allgemeine, Welt, t-online gibi Almanya’nın önde gelen basın organları bu ırkçı saldırıyı “Maske takmayan yolcu dövüldü.; 17 yaşındaki genç kadın maske takmadığı için saldırıya uğradı”, gibi manşetlerle manipüle etmeye çalıştı. Mağdurun olayın kamuoyunda duyulmasını sağlaması üzerine haberler revize edilse de basının tutumu unutulmadı. 20 Şubat tarihinde saldırının yaşandığı istasyonda düzenlenecek protestoda ırkçılığa karşı ses yükseltilmeye devam edecek.

Almanya’da çok sayıda eylemle hatırlandı

Olayın ikinci yıldönümünde başta Hanau İnisiyatifi (Hanauer Initiative), antifaşist örgütler, göçmen dernekleri ve farklı siyasi örgütlerce düzenlenen anma etkinliklerinde ırkçılığa ve yabancı düşmanlığına karşı on binlerce kişi sokaklara akın etti. TKP Almanya örgütlerinin de bildirileri ile katıldığı anma etkinlikleri genel olarak olaysız gerçekleşti.

Berlin’de gün boyu düzenlenen eylemler genellikle göçmenlerin yoğunlukla yaşadığı üç noktada belirginleşti. Saat 12:00’de Leopoldplatz, 16:00’da ise Kreuzberg’de düzenlenen eylemlerde arkada kalanların taleplerin yerine getirilmediği ve aşırı sağcılığın Almanya’da ciddi bir sorun olduğuna dair vurgularda bulunuldu. Kreuzberg’de yapılan eyleme binlerce kişi katılım gösterdi. Hayatını kaybedenlerin anısına karanfilden yapılan bir anıt sergilendi. Yapılan saygı duruşunun ardından 1 dakikalık saygı duruşu yapıldı ve hayatını kaybedenlerin isimleri okundu. Geride kalan ailelerin ve arkadaşlarının ses kayıtları dinletildi. Saat 19:30’da Kottbusser Damm’da başlayan yürüyüşte ise binlerce insan tek bir sesle Berlin caddelerinde Hanau’nun bir tesadüf olmadığını, kurbanların asla unutulmayacağını ve ırkçılığa derhal son verilmesi gerektiğine dair sloganlarını yükseltti. Sosyal Demokrat Parti (SPD), Sol Parti (Die Linke), Alman Komünist Partisi (DKP), Türkiye Komünist Partisi (TKP) ve farklı sosyalist ve antifaşist grupların flamalarıyla boy gösterdiği yürüyüş herhangi bir polis müdahalesi veya engelleme olmaksızın devam etti.

Bremen’de gerçekleştirilen anmada Solidarisch Gröpelingen ve AntiRa United’ın ortak çağrısıyla bir anma mitingi düzenlendi. Bremen’in, çoğunluğu göçmen ve işçi nüfusuna ev sahipliği yapan Gröpelingen semtinde yapılan eylemde ırkçılığın her türlüsü lanetlenirken, polisin katliam anındaki yetersizliği ve savcılığın dava sürecinde pek çok soru işaretini gidermemiş olması kınandı. Konuşmaların Almanca, Arapça, İngilizce ve Türkçe yapıldığı mitingde, Almanya’da bundan önce de gerçekleşmiş ırkçı cinayetler hatırlatıldı ve bunların istisnai birer durum olmadıkları, sistem tarafından ırkçı cinayetler için gerekli ortamın yaratıldığı vurgulandı. Eylemde TKP üyeleri de “Asıl Suçlu Sermaye Düzenidir“ başlıklı bildirileri dağıttılar. Katliamda hayatını yitirenlerin ailelerinin paylaştığı ses kaydının dinlenmesiyle devam eden eylem, kurbanlarının adlarının okunması ve saygı duruşuyla noktalandı.

Münih’te Königsplatz’da yaklaşık 600 kişi anmaya katıldı. Düzenleyici örgütlerin konuşma yaptığı anmada TKP üyeleri de TKP Almanya Örgütleri’nin konuyla ilgili hazırladıkları bildiriyi dağıttılar. Anmanın sonuna doğru kalabalığa bir polis müdahalesi oldu, iki kişi tutuklandı.

Kassel’de Rathaus önünde, Duisburg’da ve Frankfurt’ta da anmalar düzenlendi Düzenleyici örgütlerin konuşmalarını gerçekleştirdiği anma etkinliklerine yaklaşık 300-400 kişi katıldı.