Dünya Gazetesi yazarı Vahap Munyar bugünkü köşesinde, Türkiye Gıda ve İçecek Sanayi Dernekleri Federasyonu’nun sektörle ilgili hazırlattığı bir raporda yer alan bilgileri paylaştı.

Buna göre 15 yıl içinde üretim kapasite artan sektörün, kapasite kullanım oranı düşmüş. Rakı'da üretici ihracata yönelirken, ÖTV'lerin de tetiklediği zamlar kayıt dışı üretimi teşvik ediyor.

Raporda yer alan veriler şu şekilde:

• 2004 yılında Türkiye’de 66 alkollü içecek üreticisi vardı.
• 2019’da üretici sayısı 249’a çıktı.
• Türkiye’de bira üreten 19 şirket var.
• 16 distile alkollü içecek üreticisi faaliyet gösteriyor.
• 214 de şarap üreten şirket var.

Munyar MEY/Diageo Genel Müdürü Levent Kömür'ün rapordaki verilerle ilgili yorumlarına da köşesinde şöyle yer verdi:

2004 yılında Türkiye’de tüm alkollü içkilerin üretim kapasitesi 1.3 milyar litreydi. 2004-2022 döneminde kapasite yüzde 42 arttı. 2 milyar litreye çıktı.

2020’de üretim 1 milyar 47 milyon litreyi ancak bulabildi. Kapasite kullanım oranı 2004’te yüzde 65 iken, 2022’de yüzde 51’e indi.

Rakı üretimi 15 yılda 46 milyon litreden 31 milyon litreye düşmüş bulunuyor. Rakıda kapasite 2004’te 70 milyon litre iken, 2019-2020’de 90 milyon litreyi buldu. Rakıda kapasite kullanımı yüzde 66 iken yüzde 35’e geriledi.

Rakı ihracatı 15 yıl önce 2.1 milyon litreydi. 2019-2020’de 3.3 milyon litreye çıktı.

Alkollü içki üretimindeki yüzde 15’lik artış, 3 bin çiftçiyi daha alkolden geçinenler ekosistemine dahil ediyor.

Alkollü içkide ÖTV artışı, son 6 ayın ÜFE’si baz alınarak yapılıyor. Arada pas geçildiği olsa da genelde alkollü içkinin ÖTV’si 6 ayda bir artıyor. Çünkü, mevzuat böyle ve ona göre hareket ediliyor.

Gerçekleşen enflasyon baz alınarak yapılan vergi artışı, yukarı yönlü baskı yaratıyor. Mevzuatın “daha adil” bir modele dönüştürülmesi gerekiyor.

Örneğin, alkollü içkideki ÖTV artışı 6 ayda bir yapılacağına, yıllık devreye girse daha iyi olur. Ayrıca, ÖTV artırılırken beklenen, hedeflenen enflasyon baz alınsa daha doğru yol alınır.

Alkollü içki ÖTV’sinde optimum nokta geçildi. ÖTV’nin yukarı yönlü tetiklediği fiyatlar, kayıt dışı, kaçak alkol üretimini artırıyor. Bu, bir taraftan toplum sağlığını tehdit ederken, diğer taraftan vergi kaybına da yol açıyor. Nitekim 6 yıllık vergi kaybı 10 milyar lirayı buluyor.

2020’de alkollü içkilerden sağlanan ÖTV 16.5 milyar liraydı. 2021’de 17.9 milyar lira hedeflendi. 2021 yılı Temmuz ayı ÖTV zammının pas geçilmesi, geliri artırıcı yönde etki yarattı. 2021’de alkollü içkiden ÖTV geliri 22.8 milyar lirayı buldu.