Ali Koç ve Aziz Yıldırım sadece Fenerbahçe için değil, silah ticareti için de yarışıyor
Yayın Tarihi: 04.06.2024 , 00:09 Güncelleme Tarihi: 29.09.2025 , 22:10
Önümüzdeki günlerde gerçekleştirilecek olan Fenerbahçe Spor Kulübü'nün kongresinde, Ali Koç ve Aziz Yıldırım kulüp başkanlığı için yarışacak.
Ancak Yıldırım'ın geçen günlerde yapmış olduğu bir açıklama, ikilinin yalnızca Fenerbahçe için yarışmadığını bir kez daha hatırlattı: Yıldırım ve Koç, askeri sanayi alanında da yarışıyor.
Yıldırım'ın sahibi olduğu Dearsan Tersanesi çeşitli tiplerde askeri gemiler üretirken, Koç Holding bünyesinde faaliyet yürüten RMK Marine ve Otokar ise deniz ve karaya yönelik askeri teçhizatlar üretiyor.
Yıldırım'ın da Koç'un da müşteri listesinde Türkiye başta olmak üzere çeşitli devletler bulunuyor.
Gelişen sektör savunma sanayi: 2 bin 500'ün üzerinde şirket
İnşaat ve enerji alanlarının yanı sıra Türkiye'nin büyük yatırımlarda bulunduğu sektörlerden birisi de askeri sanayi.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü, geçen yıl 2022 yılında en çok silah ve askeri hizmet satışı yapan ilk 100 savunma sanayisi şirketini açıklamıştı. Listede ASELSAN, Baykar, Türk Havacılık Uzay Sanayii ve Roketsan olmak üzere Türkiye'den de dört şirket yer almıştı. Türk şirketlerinin toplam gelirlerinin bir yıl içinde yüzde 22 artarak 5,5 milyar dolara ulaştığı da aktarılmıştı.
Türkiye'de askeri sektörde faaliyet yürüten firmalar, bu dört şirketle sınırlı değil. 2023 yılının Kasım ayında açıklamalarda bulunan Savunma Sanayi Başkanlığı Başkanı Haluk Görgün, sektörün 80 binin üzerinde çalışana ve sadece savunma sanayisinde faaliyet gösteren 2 bin 500'ün üzerinde şirkete ulaştığını belirtmişti.
Katıldıkları uluslararası fuarlarda "Kendi ordunuz bu ürünü kullanıyor mu?" ve "Ordunuz ürüne referans olacak mı?" sorularıyla karşılaştıklarını aktaran Görgün, "Ordumuz kullanmakla kalmıyor. Bu ürünlerin her birinin geliştirilmesinde bizzat proje mühendisi gibi çalışıyor, kullanıyor, sahadaki uygulamalardan firmalarımıza geri dönüş yapıyor. O güncellemelerle birlikte silahlarımız, mühimmatlarımız, platformlarımız geliştiriliyor" cevabını verdiklerini aktarmış ve eklemişti:
"170'ten fazla ülkeye platform, sistem, alt sistem, mühimmat ihraç edebilen, 250'nin üzerinde ürünü sunabilen bir konuma geldik."
2024-2028 yıllarını kapsayan 12. Kalkınma Planı'nında ise 2028 yılında savunma ve havacılık sanayisi cirosunun 26 milyar dolara, ihracatın 11 milyar dolara, istihdamın 158 bine, yerlilik oranının da yüzde 85'e çıkartılmasına dair hedefler yer almıştı.
Kısacası Türkiye savunma sanayisine yatırımlar yapıyor ve yapmaya devam edecek. Bu kapsamda hükümet tarafından desteklenen sermaye sınıfı, hem Türk Silahlı Kuvvetleri'ne hem de çeşitli ülkelerin ordularına askeri teçhizat üretiyor.
Devletin son anlaşmalarından birisi de Yıldırım'la
Türkiye devletinin savunma sanayine dair yaptığı son anlaşmalardan birisi de Dearsan Tersanesi'yle oldu. Askeri ve sivil gemiler üreten şirketin sahibi Fenerbahçe Spor Kulübü'nün başkan adaylarından olan Aziz Yıldırım.
Geçtiğimiz günlerde düzenlediği kahvaltıda basın mensuplarıyla bir araya gelen Yıldırım, Ocak ayında Türkiye Devleti ile savunma sanayi anlaşması yaptıklarını ve bu anlaşma kapsamında gemi üreteceklerini açıkladı.
Yıldırım yaptığı açıklamada, “Türkmenistan’da 45 donanma gemisi yaptık. Katar, Nijerya, Tanzanya’ya gemiler yaptık. Bugüne kadar Türkiye’yle çalışmıyorduk. İlk kez ocak ayında savunma sanayi anlaşması yaptık, gemi yapacağız. Allah’a şükür iyi kazanıyoruz. Parayı harcayacak yer arıyorum” dedi.
Askeri ve sivil gemiler üretiyor
Askeri ve sivil gemilerin inşasını, fabrikasyonunu, onarımını ve modifikasyonunu gerçekleştiren Dearsan, 1980 yılından beri faaliyet göstermekte.
Karakol botu, açık deniz karakol botu, korvet, hızlı müdahale botu, çıkartma gemisi, eğitim gemisi, mayın avlama gemisi, hidrografik araştırma gemisi, çok amaçlı açık deniz destek gemisi, araştırma gemisi, fırkateyn, hafif hücum denizaltı, denizaltı arama kurtarma gemisi, silahlı insansız deniz aracı ve hücum botu gibi askeri gemiler üreten şirket, aynı zamanda römorkörler, hızlı yolcu feribotu, yakıt ve kimyasal tankerler gibi sivil gemiler de üretiyor.
Türkiye için daha öncesinde de üretim yaptı
Dearsan'ın sahibi Yıldırım her ne kadar "Bugüne kadar Türkiye'yle çalışmıyorduk" dese de gerçek çok daha farklı.
2007 yılında Dearsan Tersanesi ile Savunma Sanayii Müsteşarlığı arasında imzalanan sözleşme kapsamında, 16 adet Tuzla sınıfı karakol gemisi, Türk Deniz Kuvvetleri'nin operasyonel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla Dearsan Tersanesi tarafından tasarlandı ve inşa edildi. Keşif, gözetleme, karakol ve denizaltı savunma harbi gibi görev fonksiyonlarını karşılayacak olan gemilerin teslimi, 2015 yılında tamamlandı.
Ancak Dearsan'ın Türkiye ile ticareti bununla da sınırlı değil. Dearsan ve Milli Savunma Bakanlığı arasında 2020 yılında yapılan sözleşme kapsamında inşa edilen TCG Kızılırmak ve TCG Yeşilırmak isimli römorkörler de 2021 yılında Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'nın hizmetine girdi.
Çeşitli devletler de müşterisi
Dearsan'ın teçhizat imalatı Türkiye ile sınırlı değil. Yurtdışı menşeli birçok firma ve kişiye ürün satan şirket, çeşitli devletlere de satışlar gerçekleştiriyor.
Dearsan'ın son yıllarda çeşitli devletlerle yaptığı sözleşme ve işlerin bazıları şöyle:
- 2021 yılında Türkmenistan Deniz Kuvvetleri için "Deniz Han” isimli korvet üretildi. Deniz Han gemisine ASELSAN tarafından geliştirilen GÖKDENİZ yakın hava savunma sistemi (CIWS) ve ROKETSAN Denizaltı Savunma Harbi (DSH) Roketi ve Atıcı Sistemi entegre edildi.
- 2023 yılında Dearsan ile Nijerya Deniz Kuvvetleri Komutanlığı arasında Nijerya Donanmasının Sancak Gemisi olan tarihi öneme sahip NNS ARADU (F89) Fırkateyninin Modernizasyon projesi kapsamında sözleşme imzalandı.
- Yine geçen yıl 129 milyon dolar yatırım ile Dearsan ve Tanzanya Ulaştırma Bakanlığı arasında tersane inşasına dair anlaşma imzalandı.
- 2024'te Doha Uluslararası Denizcilik Savunma Fuarı’nda Katar Deniz Kuvvetleri ve Dearsan Tersanesi arasında 2 adet 50 metre Yüksek Süratli Hücumbot tasarım ve inşa projesi kapsamında bir sözleşme imzalandı.
- Geçtiğimiz aylarda ise Dearsan'nın Nijerya Deniz Kuvvetleri için inşa ettiği, geçen yıl ekim ayında ilki denizle buluşan 76 metrelik açık deniz karakol gemisinin ikincisi denize indirildi.
Yıldırım'ın Koç'la rekabeti Fenerbahçe ile sınırlı değil
Öte yandan Yıldırım, önümüzdeki günlerde gerçekleştirilecek olan Fenerbahçe Spor Kulübü'nün kongresinde başkanlık için mevcut başkan Ali Koç ile karşı karşıya gelecek. Ancak Koç ve Yıldırım'ın rekabeti yalnızca Fenerbahçe ile sınırlı değil.
Koç da Yıldırım gibi askeri sanayide faaliyet gösteren şirketlere sahip: RMK Marine ve Otokar.
Koç Holding bünyesinde bulunan RMK Marine askeri gemiler üretirken, Otokar ise kara savunmasına ilişkin ürünler üretiyor.
RMK: İçişleri Bakanlığı ve TSK müşteriler arasında
En büyük alana sahip özel sektör tersanelerinden biri olan RMK Marine, 1997 yılında Koç Holing tarafından satın alındı.
"Ülkemizin savunma sanayi ihracatını arttırmak ve Türk Deniz Kuvvetleri'nin ihtiyaçlarına uygun projeleri gerçekleştirmek" gibi iddialara sahip olan şirket, askeri ve ticari gemiler üretiyor.
Ticari gemi kapsamında tankerler, offshore gemileri ve iş botları üretilirken, askeri gemi segmentinde de havuzlu çıkarma gemisi, süratli taarruz botu, çok maksatlı sahil güvenlik gemisi ve korvet projeleri bulunuyor.
RMK Marine'nin müşterileri arasında İçişleri Bakanlığı'na bağlı Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı Türk Deniz Kuvvetleri bulunuyor.
Sahil Güvenlik Komutanlığı için inşa edilen ve teslimleri 2013 ve 2014 yıllarında gerçekleştirilen Sahil Güvenlik Arama ve Kurtarma Gemisi Projesi, bugüne kadar Türkiye’de özel sektör tersaneleri tarafından realize edilen en büyük muharip gemi projesi olma özelliğine sahip.
Öte yandan 2000 yılında RMK tarafından inşa edilen TCG Albay Hakkı Burak ve TCG YZB İhsan Tulunay isimli akaryakıt ikmal gemileri de Türk Deniz Kuvvetleri’ne satılmıştı.
Otokar: NATO ve BM'nin de tescilli tedarikçisi
Koç'un diğer savunma sanayi şirketi ise Otokar.
Tekerlekli zırhlı araçlar, insansız robotik araçlar, paletli zırhlı araçlar ve kule sistemleri de dahil olmak üzere kara sistemleri üreten Otokar, 1963 yılında kuruldu ve 13 yıl sonra Koçlar tarafından satın alındı.
Sakarya’daki 552 bin metrekare alana kurulu fabrikasında üretim gerçekleştiren şirket, Romanya ve İtalya'daki fabrikalarında da faaliyet yürütüyor.
Akrep ve Ural tipi zırhlı araçların tasarımcısı ve üreticisi olan Otokar, bu zamana kadar Türkiye Devleti'ne çok sayıda tekerlekli ve paletli zırhlı araç ile uzaktan komutalı silah sistemi sattı, satmaya da devam ediyor.
Otokar, askeri araçlarda NATO ve Birleşmiş Milletler'in de tescilli tedarikçisi. Ayrıca Otokar'ın, çeşitli ülkelerin silahlı kuvvetleri ve güvenlik güçleri tarafından aktif olarak kullanılan 33 binden fazla askeri aracı bulunuyor.
Geçtiğimiz yıllarda Otokar'ın eski Genel Müdürü Serdar Görgüç de, Batı'da kendi sanayileri olan ülkelerin askeri ürünleri kendi imalatçılarından almak istediğini belirterek, şöyle konuşmuştu:
"Dolayısıyla bizim ilk önceki hedef pazarlarımız, uygun teknolojisi olmayan, kendi ülkelerinde üretim yapmayan dost ve müttefik ülkelerin ihtiyaçları çerçevesinde onlara cevap vermek şeklinde. Dolayısıyla bu tip bir sürü ülke var. Genel olarak sayarsak, Otokar'ın pazarları, aslında kendisi üretmeyen tüm dünya. Güney Amerika, Afrika, Körfez ülkeleri ve Asya'da bu tip ihtiyaçları doğan her türlü dost ve müttefik ülkenin ihtiyaçları ve bütçeleri çıktıkça, onlara cevap vermek için seferber oluyoruz."
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.
