Algoritmaya müdahale edin: Tek bir işlemle soL Haber’i Google’da "tercih edilen kaynak" olarak seçin, aramalarınızda soL öne çıksın.

ABD ve İran arasında İsviçre’nin Bürgenstock bölgesinde yapılan üst düzey görüşmelerin ilk turu sona erdi.

Katar ve Pakistan tarafından yapılan ortak açıklamada, tarafların nihai anlaşmaya ulaşılması için 60 günlük bir yol haritası üzerinde uzlaştığı duyuruldu. Açıklamada, teknik görüşmelerin hafta boyunca İsviçre’de süreceği belirtildi. Taraflar, Lübnan’daki çatışmaların sona erdirilmesine dönük bir mekanizma kurulması ve Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin güvenli geçişi için iletişim hattı açılması konusunda da anlaştı.

Görüşmeler, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik tehditlerini yinelediği ve Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını duyurduğu gerilimli bir ortamda başladı.

Üst düzey komite ve çalışma grupları kurulacak

Katar ve Pakistan’ın açıklamasında, arabuluculuk sürecini siyasi düzeyde denetlemek üzere bir “üst düzey komite” kurulacağı belirtildi. Başmüzakerecilerin bu komiteye düzenli rapor sunacağı, nükleer başlık, yaptırımlar, izleme ve uyuşmazlık çözümü için çalışma grupları oluşturulacağı kaydedildi.

Görüşmeler, 17 Haziran’da imzalanan ve Washington ile Tahran arasında gerilimi düşürmeye dönük çerçeve oluşturan 14 maddelik mutabakat zaptının ardından yapıldı. 

Lübnan başlığı anlaşmanın en kritik testi

Anlaşma kapsamında Lübnan’daki askeri operasyonların sona erdirilmesine dönük bir “çatışmasızlık hücresi” kurulması da öngörülüyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, Lübnan’daki savaşın bitirilmesi yönünde “büyük ilerleme” sağlandığını söylese de, anlaşmanın ilk gerçek sınavının bu mekanizmanın sahada işleyip işlemeyeceği olacağını belirtti.

İsrail’in Lübnan’ın güneyindeki varlığını sürdürme açıklamaları ve Lübnan ile İsrail hükümetlerinin görüşmelerde doğrudan yer almamış olması, mekanizmanın uygulanabilirliğine ilişkin soru işaretleri yaratıyor. 

İran, ABD’nin Lübnan’daki çatışmaları durdurma taahhüdünü yerine getirmediğini savunarak hafta sonu Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri yeniden durdurduğunu açıkladı.

Hürmüz’de geçişler sert düştü

Denizcilik istihbarat şirketi Windward, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını açıklamasının ardından boğazdan geçen gemi sayısı sert biçimde düştüğünü kaydetti. Windward verilerine göre pazar günü boğazdan 12 gemi geçti. Bir önceki gün bu sayı 35’ti. Ayrıca boğaza giren sekiz gemiden beşinin Otomatik Tanımlama Sistemi’ni kapattığı bildirildi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise İran’ın boğazı kapattığı iddiasını reddetti ve güvenli geçişin sürdüğünü savundu. CENTCOM ise, aynı gün 55 ticari geminin boğazdan geçtiğini açıkladı.

Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik güzergâh olarak öne çıkıyor. Buna karşın görüşmelerde ilerleme sağlandığı haberlerinin ardından petrol fiyatları düşüşünü sürdürdü; Brent petrol, varil başına 79,44 dolara geriledi.

İran: Yaptırım muafiyetleri ve varlıkların serbest bırakılması gündemde

İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, ülkesinin petrol ve petrokimya ihracatı için muafiyetler, bazı dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve İran için yeniden inşa ve kalkınma planının başlatılması konusunda kazanımlar elde ettiğini söyledi. 

Trump tehdit etti, İran heyeti doğrudan görüşmeyi reddetti iddiası

Görüşmeler başlamadan hemen önce Fox News’e konuşan Trump’ın, İranlı yetkililere Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatmaları halinde “ülkeniz kalmaz” dediği aktarıldı. Trump ayrıca ABD’nin boğazı devralabileceği ve geçişlerden ücret alabileceği yönündeki tehdidini yineledi.

İran yarı resmi Tesnim haber ajansı, Trump’ın tehditlerinin ardından İran heyetinin görüşme odasına dönmeyi reddettiğini, ancak mesajların Pakistan ve Katar arabulucuları üzerinden iletilmeye devam ettiğini yazdı. Reuters’a konuşan ABD’li bir diplomat ise İranlıların görüşmeleri terk etmediğini, Hürmüz, Lübnan, nükleer başlıklar ve mutabakatın uygulanmasına ilişkin ayrıntıların ele alındığını söyledi.