Bugün (12.11.2022) Resmi Gazete'de KİT ve bağlı ortaklıklarının 2023 yılı Genel Yatırım ve Finansman Programına ilişkin düzenlemelerin yapıldığı 6206 sayılı Cumhurbaşkanı kararı yayımlandı.

KİT’lerin yatırım programları ile yönetim ilkeleri her yıl yayımlanan Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir.

Programlarda, KİT ve bağlık ortaklıklarının, bütçeleri; ilgili yıllarda yapmaları öngörülen yatırım tutarları; istihdam; denetim; faiz yönetimi; mali tablolara ilişkin kurallar düzenlenir. Program metinleri işletmecilik/tüccarlık ilkelerine ilişkin genel sözlerden ibarettir ve önceki yıllarla karşılaştırıldığında kes-yapıştır yöntemiyle hazırlandıkları görülür.

Programın amaç ve kapsam şu cümlelerle açıklanır; “… yılında kamu işletmelerinin ülke kaynaklarını etkin ve verimli kullanmak suretiyle işletmecilik faaliyetlerini yerine getirmelerini ve kendi değerlerini azami düzeye çıkarmalarını sağlayacak strateji ve yöntemleri belirlemektir.”

Genel İlkeler başlığı altındaki 3’üncü maddesinde ticari işletmelerin uymaları gereken ilkeler sıralanır. Özetle şunlar yazılıdır: “kurumsal yönetim ilkeleri çerçevesinde faaliyet gösterilecektir…verimlilik ve karlılığı artıracak tedbirler alınacaktır…Etkin bir insan kaynakları politikası izlenecektir…İşletme politikaları çerçevesinde etkin stok yönetimi yapılacaktır…Atıl durumda olan gayrimenkuller, ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla satış, kiralama veya bedelli devir gibi usullerle değerlendirilecektir…AR-GE ve inovasyon çalışmalarına gereken önem verilecektir…”

Kamuda taşeron işçilik 2017 yılında kaldırılmıştı ama KİT’lerin bir bölümünde uygulamanın sürdürüldüğü anlaşılıyor. 2023 yılı Yatırım ve Finansman Programında, hizmet alımı yöntemiyle çalışmaya devam edenlerin yapılacak sınavlarla sürekli kadrolara atanmasına ilişkin düzenleme yapılıyor.

2023 yılı Genel Yatırım Programında daha öncekilerde yer almayan bir düzenleme dikkat çekiyor. Programın 21. Maddesinde; “233 sayılı KHK’nın 37 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca Hazine’ye devredilecek finansman fazlası tutarını Hazine ve Maliye Bakanı belirler. Konuyla ilgili iş ve işlemler, Hazine ve Maliye Bakanının belirlediği usule göre yürütülür” deniliyor. Önceki yıllarda olmayan bu düzenlemeye bu yıl neden gerek duyulduğu anlaşılamadı.

Aşağıdaki çizelgede görüleceği üzere 2023 yılında KİT’ler ile bağlı ortaklıkları için toplam 150 milyar lira tutarında yatırım öngörülüyor. Yüksek tutarlı yatırımların özelleştirme kapsamına alınan ya da kapsama alınmamakla birlikte gelecekteki işletmecilerine daha çok kar sağlaması amacıyla hazırlanan KİT’lere tahsis edildiği dikkat çekiyor.

Çizelgede görüleceği üzere 150,6 milyar TL yatırım tutarının 76,5 milyar lirası TPAO; 28,2 milyar lirası TCDD; 17,1 milyar lirası TEİAŞ için belirlenmiştir.