TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi 3-4 Aralık 2009 tarihlerinde, İstanbul Teknik Üniversitesi-Taşkışla Kampüsü'nde, "Konut Sempozyumu" düzenledi. İstanbul Konut Sempozyumu'nda dün, Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şube Başkanı Eyüp Muhçu tarafından gündeme getirilen TOKİ projeleri tartışıldı.

Muhcu sempozyumda yaptığı konuşmada, TOKİ'nin gerçekleştirdiği konut projelerinin tekelleşmeye yol açtığını belirtti. Ayrıca Muhcu, TOKİ'nin bir kaynak aktarım mekanizması kurduğuna işaret ederek “TOKİ yoksuldan aldığını zengine veriyor. Robin Hood’a çağdaş bir yorum getiriyor” dedi.

Ancak gayrimenkul yatırımları, TOKİ ve AKP hükümeti ekseninde gündeme taşınan gelişmeler, Muhcu'nun belirttiklerinden daha kapsamlı bir mekanizma kurulduğunu gösteriyor.

AKP hükümeti döneminde, TOKİ vasıtasıyla yalnızca yoksuldan alınıp zengine verilmedi yoksuldan alınanlarla yandaş müteahhitler türetildi, bu müteahhitler zengin edildi."

TOKİ yoksula mı çalışıyor?
2004 yılında konut sektörünün canlanmasıyla birlikte, TOKİ de projelerine hız vermişti. Bugün ekonomi açısından giderek bir risk faktörü hale gelen gayrimenkul yatırımları, büyük oranda yüksek gelir gruplarına yöneldi. TOKİ de, yoksullara yaptığı konutların yanı sıra özellikle büyük kentlerde yüksek ranta sahip bölgelerde tahsis edilen kamu arazilerine lüks konutlar yaparak bu pastadan pay kapmaya girişti.

Büyük kentlerin ardından Anadolu'nun çeşitli kentlerine de yayılan TOKİ projeleri bu kentlerde de büyük oranda emekçilerin ödeme gücünün yetmeyeceği konutlardan oluşuyor.

AKP'ye yakın müteahhitler zengin ediliyor
2004'ten bu yana rekor hızla büyüyen gayrımenkul sektöründen nemalananlar AKP'ye yakın işadamları oldu ve “AKP müteahhitleri” adını aldılar. Daha önce sadece orman ya da köy yolu yapmış, hatta onu bile yapmamış şahıs ya da firmalar, birkaç yıl içinde yıllık cirosu yarım milyar dolara yaklaşan projelere girdiler.

İstisnasız hepsi ya Fethullah Gülen'e yakın işadamlarının kurduğu TUSKON, ya MÜSİAD üyesi olan ya da AKP ile bağı olan 30 şirket, 2002-2007 arasında TOKİ’ye 80 bin civarında konut yaptı. Aynı dönemde TOKİ’nin tamamladığı konut sayısının 250 bin civarında olduğu ve müteahhitlerin büyük bölümü standart olan konutların her birini İdare’ye 90-100 bin dolara sattıkları göz önüne alındığında kazancın büyüklüğü gözler önüne seriliyor.

Ülkenin dört bir yanına yayılmış TOKİ projelerinin kazananları müteahhitler ve onlara taşeronluk yapan firmalardan ibaret değil. Küçük çaplı inşaat malzemesi üreticilerinden nalburlara AKP iktidarının yarattığı rant mekanizmasından beslenen bir ağ ortaya çıkmış durumda. Bu ağ sayesinde TOKİ projeleri, Anadolu kentlerinde geçici bir ekonomik hareketlilik de yaratıldı.

Hasılatı da paylaşıyorlar
Yapılan ve yapılmakta olan projeler incelendiğinde, TOKİ’nin hazine arazilerine el koymak ve proje geliştirmek konusunda “aracılık” işlevi üstlendiğine, yeni dönemde benimsenen “hasılat paylaşımı” yöntemiyle bunun iyice belirginlik kazandığına dikkat çekiliyor. Bu tür projelerde işin sahibi TOKİ gibi görünüyor. Ancak araziyi tahsis eden TOKİ konut yapımını “kat karşılığı” müteahhitlik firmalarına toplu olarak devrediyor.

"AKP'nin Müteahhitleri"
Yazar Harun Gürek'in Güncel Yayıncılık'tan 2008 yılında çıkardığı "AKP'nin Müteahhitleri" adlı kitabında, gayrımenkul sektöründe oluşturulan saadet zinciri gözler önüne seriliyor.

TOKİ'nin 16 katrilyonluk ihalelerinin 10 katrilyonu MÜSİAD, Fethullahçı patronların örgütü TUSKON ve diğer AKP'li işadamları arasında paylaşılmış durumda. İktidara yakın şirketlere verilen katrilyonluk ihaleler, ortak girişimli ihaleler ve yapımını üstlendikleri konut, altyapı ve sosyal donatı sayıları ise:

- İHE İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi: 2490 konut, 287.258.965 TL.

- Makek Termomekanik Sanayi Anonim Şirketi: 3100 konut, 114.379.567 TL.

- Hasan Ekşi: 1744 Konut 63.026.000 TL.

- Birlik Proje İnşaat Limited Şirketi/Hakkı Ekşi Gayrimenkul Limited Şirketi: 856 konut, 160.418.760 TL.

- Kare İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi: 590 Konut - 215.902.440 TL

- İntim İnşaat Ticaret Müşavirlik Limited Şirketi/Altındağ İnşaat Taahhüt Ticaret İthalat İhacat Limited Şirketi : 650 yataklı 2 hastane, 3618 konut,
216.486.956 TL.

- Kuzu Toplu Konut İnşaat Limited Şirketi/Garipoğlu Turizm İnşaat İthalat İhracat ve Ticaret Limited Şirketi: 9147 konut, 890.333.787 TL.

- Seha İnşaat Mühendislik Müteahhitlik Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi 2428 konut, 109.175.500 TL.

- İlci İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi/ İlsan İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi: 6556 konut, 838.565.500 TL

- Bulgu İnşaat ve Ticaret Limited Şirketi: 1848 konut, 100.728.000 TL.

- Kalyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi: 3174 Konut, 132.657.000 TL.

- Taş Yapı İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi: 105.000.000 TL

- Öz-Kar İnşaat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi: 5380 konut, 256.021.000 TL.

- Albayrak Turizm Seyahat Ticaret Anonim Şirketi: 1398 konut, 328.836.800 TL.

- Öztaş İnşaat ve Taahhüt İşleri Ltd. Şti./Özsaya İnşaat Turizm A. Ş./ Bemay İnşaat Sanayi ve Ticaret A. Ş. : 5 bin 769 konut ve 1.321.142.750 TL
(Fideltus İnşaat, Emlak Pazarlama A.Ş. ile aldıkları iki ihale dahil).

- Cengiz İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi: 738 konut, 309.220.000 TL.

- Delta Proje İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi/Mutlu İnşaat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi/Gül-Keleşoğlu İnşaat Turizm Petrol Ürünleri
Otomobil Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi/ Gül-İş İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi: 950 konut, 590.000.000 TL.

- Mehmet Çelik İnşaat/ Tek-Çelik İç ve Dış Tic. İnş. San. A. Ş./Çelikler İnş. A. Ş./Etüd 96 İnşaat San. ve Tic. A. Ş./ Hona Grup İnş. San. ve Tic. A.
Ş./ AA Grup İnşaat San. ve Tic.A. Ş. (Hona İnşaat): 4567 konut, 740.074.362 TL.

- Makro İnşaat Ticaret Limited Şirketi: 3224 konut, 101.686.843 TL.

- Biat İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi: 3228 konut, 121.258.125 TL.

- Bozoğlu İnşaat İnşaat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketi: 2502 konut, 319.308.078 TL.

- Türkerler İnşaat Turizm Madencilik Enerji Üretim Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi: 1 hastane, 1426 konut, 129.509.613 TL.

- İhlas Holding Anonim Şirketi/İhlas Yapı Turizm ve Sağlık Anonim Şirketi: 724 konut, 202.500.000 TL.

- Seç Yapı İnşaat Turizm Ticaret Limited Şirketi/Seç İnşaat Sanayi ve Turizm Limited Şirketi: 3584 konut, 165.648.555 TL.

- Ekol Yapı Endüstrisi Ticaret Limited Şirketi/Aksa Yapı Taahhüt Eğitim Ticaret Limited Şirketi: 7 okul ve sosyal donatı işi, 40.930.000 TL

- Aksa İnşaat Ticaret Taşımacılık Anonim Şirketi: 1228 konut, 72.945.000 TL.

- Aslantaş İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi: 288 konut, 13.274.000 TL.

- Akdeniz İnşaat ve Eğitim Hizmetleri Anonim Şirketi: 3639 konut, 810.000.000 TL.

(soL-Ekonomi)