On Soruda 2008’in Ekonomik Panoraması

04/01/2009 Pazar
On Soruda 2008’in Ekonomik Panoraması

Yeni yıl başlarken ge&ccedilmiş yılın&nbsp panoramasını yapmak &acircdettendir. Ben de bug&uumln 2008&rsquoin basit bir ekonomik panoramasını on soru etrafında yapmak istedim.&nbsp&nbsp

1- Kriz neden patlak verdi?

Emperyalist sistemin patronu olması sayesinde Amerika&rsquoya dış d&uumlnyadan aktarılan kaynaklar s&uumlrd&uumlr&uumllemez boyutlara tırmandı. &Uumlretken sekt&oumlrlerde d&uumlşen k&acircr hadlerinin yarattığı g&uuml&ccedill&uumlkler bu sayede ertelendi ancak, finansal kesimin aşırı şişkinleşmesi ve her alanda abartılı bir bor&ccedil ekonomisinin yaratılması ile&hellip İ&ccedilten veya dıştan kaynaklanacak bir &ldquohizaya getirme&rdquo operasyonu ka&ccedilınılmaz g&oumlr&uumln&uumlyordu. Sonunda &ldquoi&ccedilten&rdquo patlak veren finansal kriz, adım adım bunalıma d&oumln&uumlşt&uuml &oumlnce Avrupa&rsquoya, Japonya&rsquoya, sonra da &ccedilevre ekonomilerine yayıldı. &nbsp

2- Egemen &ccedilevreler, burjuvazinin kalemş&oumlrleri ni&ccedilin bu kadar tedirgin?

İnsanlığı refaha kavuşturacak yollar&nbsp olarak pazarlanan &ldquoserbest piyasa&rdquo ve &ldquok&uumlreselleşme&rdquo s&oumlylemlerinin birer safsatadan ibaret olduğu herkes&ccedile algılandı. Kriz ilerledik&ccedile &ccedilağdaş kapitalizmin egemen sınıflarının ve devletinin hastalıklı anatomisi ortaya &ccedilıktı. Pervasız bir a&ccedilg&oumlzl&uumll&uumlğ&uumln, ahl&acirck-dışı, sınırsız kazan&ccedil hırsının Batı kapitalizmini tamamen kuşattığı bu yozlaşmaların, burjuvazinin olağan hayat bi&ccedilimi haline gelmiş olduğu a&ccedilığa &ccedilıktı. İ&ccedilinde yaşadığımız d&uumlnya, h&acircl&acirc &ldquotahamm&uumll edilir&rdquo bir halde ise, bunun Batı toplumlarına damgalarını vurmuş olan demokratik ve sosyalist devrimlerin mirasları ve kazanımları&nbsp sayesinde m&uumlmk&uumln olduğunu kavrayanlar giderek arttı. Bu &oumlzelliklerin tarihe karıştığı g&uumln&uumlm&uumlzde, kapitalizmin meşruiyetinin de son bulması ka&ccedilınılmaz hale geldi. Tedirginlik bu nedenlerden geliyor. &nbsp

3- &ldquoAyrışma&rdquo tezleri &ldquobize dokunmaz&rdquo beklentilerinden ne haber?

&ldquoAyrışma tezi&rdquo şuydu: Metropol ekonomileri &ldquoinişe&rdquo, &ccedilevre ekonomileri, başta &Ccedilin, i&ccedil talebi pompalayarak &ldquo&ccedilıkışa&rdquo ge&ccedilecekler b&oumlylece d&uumlnya ekonomisinin daralması frenlenecek &Ccedilin ve benzer ekonomilerin dış fazlaları, ABD&rsquonin de dış a&ccedilığı d&uumlşecek &ldquok&uumlresel dengesizlikler&rdquo de hafiflemiş olacak&hellip Bu beklenti, finansal krizin Batı ekonomileriyle sınırlı g&oumlr&uumlnd&uumlğ&uuml bir yıl boyunca canlı kaldı. Kriz derinleşince, finans kapital, Eyl&uumll&rsquoden itibaren, &ccedilevre ekonomilerinden &ccedilıkmaya başladı. Kriz b&oumlylece yaygınlaştı.&nbsp&nbsp

4- &Ccedilevredeki her ekonomi aynı bi&ccedilimde, aynı boyutlarda mı etkilenmektedir?

Krize hangi konumda yakalandığınıza bağlı&hellip Krizle dış fazla/dış denge koşullarında karşılaşıyorsanız, i&ccedil talebi genişleterek dıştan gelen şokları hafifletmeye kalkışabilirsiniz. IMF ve G7&rsquoler bu t&uumlr bir savunma tepkisini teşvik ediyor.&nbsp Buna karşılık, kriz ortamına y&uumlksek cari a&ccedilık/dış bor&ccedil ikilisiyle, yani kırılgan konumda yakalanan &ccedilevre ekonomilerinde genişleyici makro-politikalar izlenmesi istenmez. Bu &uumllkelerin alacaklısı olan finans kapital, dış bor&ccedil servis y&uumlk&uumlne bir de talep pompalamasından kaynaklanan cari a&ccedilıkların eklenmesini istemez. &nbsp

5- Kimilerine &ldquogenişleyin&rdquo başkalarına da &ldquomal&icirc disiplin&rdquo diyen IMF tutarsız mıdır?

&ldquoRahat&rdquo koşullardaki &ccedilevre ekonomileri zaten IMF&rsquoye gitmiyor. IMF&rsquonin kapısını aşındırmaya başlayan &uumllkeler, kırılgan konumda krizle cebelleşen &uumllkelerdir. Bunlara da geleneksel IMF re&ccediletesi, yani &ldquodaraltıcı makro politikalar&rdquo sunuluyor.&nbsp&nbsp

6- T&uumlrkiye hangi gruba giriyor?

Cari a&ccedilığı 40 milyar dolara, dış borcu 250 milyar dolara yaklaşan &oumlzellikleriyle T&uumlrkiye, Doğu ve Orta Avrupa ekonomileri, Meksika, G&uumlney Afrika ile birlikte 2008 krizine kırılgan konumda yakalanan &uumllkelerden biridir. &nbsp

7- IMF re&ccediletesi ne getirir, ne g&oumlt&uumlr&uumlr?

Dış kaynak girişleri durduğu dış talep de daraldığı i&ccedilin T&uumlrkiye 2008 sonunda ekonomik krize girmiştir. IMF re&ccediletesi, i&ccedil talebi daha da kısacağı i&ccedilin kriz derinleşecektir. IMF parası, bu derde &ccedilare değildir olsa olsa, krizin bankacılık sistemine bulaşmasını frenleyebilir. Bu da, bankaların sel&acircmeti i&ccedilin &uumlretimin, sermaye birikiminin, istihdamın, kurban edilmesi anlamına gelir.

8- IMF&rsquoye gitmeden &ldquobildiğini okumak&rdquo m&uumlmk&uumln değil mi?

Se&ccedilim &oumlncelikleri &oumlne &ccedilıkar ve diğer politika &oumlğeleri değişmeden i&ccedil talep pompalanırsa, 2009&rsquoda dış bor&ccedil servisinin ve artan cari a&ccedilığın finansman gereksinimleri d&oumlviz kurlarını hızla tırmandırır. D&oumlviz bor&ccedillusu pek &ccedilok şirket ifl&acircsa alacaklı bankalar sarsıntıya s&uumlr&uumlklenir. &nbsp

9- O halde IMF&rsquoye mahk&ucircm muyuz?

&ldquoIMF&rsquoye hayır&rdquo diyerek, &uumlretimi, birikimi, istihdamı desteklemek istiyorsak, sermaye giriş-&ccedilıkışlarını ve d&oumlviz işlemlerini denetlemek gerekecek. Bunlar yapılırsa, hem faizleri indirmek, hem de reel d&oumlviz kurunu hedeflemek (d&oumlvizin yapay olarak ucuzlamasını &oumlnlemek) m&uumlmk&uumln olur. Dış bor&ccedil servisi i&ccedilin d&oumlviz tahsisi de, gerekirse, kısıtlanabilir. &nbsp

10- Bu se&ccedilenek, uluslararası finans &ccedilevrelerine &ccedilok aykırı gelmez mi?

&Ccedilıkarları gerektirdiğinde, ge&ccedilmişte savundukları t&uumlm ilkeleri &ccediliğneyenler onlardır. &ldquoAykırılık&rdquo şantajını kullanmaya hakları yoktur.