Bu düzende kurtuluş da, kaçış da mümkün değil

02/04/2018 Pazartesi
Bu düzende kurtuluş da, kaçış da mümkün değil

Bu düzen tüm soluğunu tüketti. Artık yapabileceği tek şey daha da saldırganlaşmak.

Öte yandan bilim insanlığa büyük olanaklar sunuyor. Bilgisayarlı teknolojiler ve üretim hattının robotizasyonu çalışma süresinin kısaltılması, iş ortamının insanileştirilmesi, iş kazalarının, meslek hastalıklarının yok edilmesi için umut veriyor.

Ama böyle olmuyor işte. Bilgisayarlaşma, istihdamı ve dolayısıyla talebi daraltıyor. Bilgisayarlı üretime dayandırılan kâr artışı beklentileri böylece yok olup gidiyor. Bilgisayar üretmiş, onun işinden ettiği işçi satın alamadıktan sonra, neye yarar?

Bilgisayarlaşma aynı zamanda sermayenin organik bileşimini (teknoloji maliyetinin emek gücü maliyetine oranı) artırıyor. Emek verimliliğindeki artış teknoloji maliyetini dengeleyemediği taktirde, bu gelişme kâr oranlarının düşmesi eğilimini görünür kılıyor.

İçinde bulunduğumuz dönemde kapitalizm, bir yandan eksik talep, bir yandan da daha görünür hale gelen kâr oranlarının düşmesi eğilimi nedeniyle durgunluktan bir türlü kurtulamıyor.

Bu durumda, her daim sınıfsal çıkarlarını maksimize etmenin yollarını arayan kapitalistlerin önünde yalnızca birkaç seçenek kalıyor:

1- Kâr oranlarını artırmak için esnek emek organizasyonunu istihdamın ve üretimin esası haline getirmek. Çalışmayı düzensizleştirmek, çalışma sürelerini uzatmak, (emek verimliliğindeki artışı ücrete yansıtmayarak ve/veya ücreti doğrudan baskılayarak) emek maliyetini düşürmek ve hatta teknolojiye yatırım yapmamak, verimliliği düşürmek pahasına üretimi vahşi koşullarda istihdam edilen çıplak emekle sürdürmek, yani gelişkin teknoloji kullanan sektörlerin yanında çok geniş bir taşeron üretim halkası oluşturmak.

2- Hem merkezde sıkışan ve dolayısıyla düşük kâr oranlarına razı olmak durumunda kalan sermayeyi rahatlatmak hem de hammadde maliyetini düşürmek için petrol ve doğal gaz zengini, buna karşılık ortalamanın altında sermaye birikimine sahip coğrafyalara savaşla yayılmak.

3- Üretim araçları ve tüketim malları üreten sektörlerdeki verimlilik sorunlarıyla uğraşmak yerine sistemi finansallaştırmak, kumarhaneleştirmek, ama zaten 2008 krizini emperyalist hiyerarşinin tepesinde, New York’ta patlatan bu tercih değil miydi?

O halde kapitalistler için söz konusu olan seçenekler sömürü, daha fazla sömürü ve savaş, daha çok savaştan başka bir şey olamaz.

Ancak bu bile kapitalist düzenin ve kapitalistlerin yaşadığı sorunlar için çözüm sağlayamaz. Emek sömürüsünün derinleştirilmesi talebi bir kez daha ve daha da fazla oranda düşürür. Savaşlar ise, bir yandan toplam talebi düşürücü etki gösterirken, öte yandan dünyanın bütün ekolojik ve insani dengelerini sarsıcı etkileri ile insanlığın tahammül sınırlarını fazlasıyla aşındıran bir politik iklim yaratır. Bu öyle büyük bir risktir ki savaşı artık emperyalist merkezlerin uzağında tutma ihtimalini de ortadan kaldıracak bir potansiyel içerir.

Kısaca, sermayeyi yayalım derken içinde kendilerinin de soluk alamayacakları bir kaosa sebebiyet vermeleri gayet güçlü bir olasılık.

Bu tablo bir yanıyla umutsuzluğu yansıtır. Ancak öte yandan bir tükenişin, çıkışsızlığın, yolun sonunun, dolayısıyla yeni bir düzene acil ihtiyacın ve bu ihtiyaç doğrultusundaki gelişmelerin bu kaos içinde mayalanma olanak ve zorunluluğunun da göstergesidir.

Artı değer sömürüsü bilimi, teknolojiyi, insanlığı tüketen bir noktaya gelip kilitlenmiş durumda.

Buradan kurtulmak için kapitalist sistemi yıkmaktan, sosyalist bir düzen kurmaktan başka çare bulunmuyor.

Kapitalist sistemde kurtuluş, insanlığın ise mücadeleden kaçış ihtimali hiç yok.

Şüphesiz şimdi emekçilerin büyük çoğunluğu bu nesnelliğin hiç farkında değil, farkında olanlar ise kaçış çabalarında. Bu durum yalnızca sorunların daha da ağırlaşacağının, hep birlikte daha da dibe batacağımızın ve o daha diplerde işçi sınıfının çoğunluğu tarafından sosyalizme olan mecburiyetin bizzat deneyimleneceğinin kanıtıdır.

Kaçış yok. Her kaçış denemesi daha ağır koşullarda mücadele zorunluluğunun kendisini daha ağır biçimde hissettirmesinden başka bir işe yaramayacak.

Kaçış yok. Sosyalizm insanlığın en acil ihtiyacı olduğunu en nihayetinde herkese dikte ettirecek.

Biz insanlığa dair bu zorunlulukların farkında olarak şimdiden tarafımızı, tutumuzu özgürce belirliyoruz. İnsanlığın ortak çıkarları adına, sosyalist mücadele hattında.