Emrah Kartal'ın “Kapadokya ve Brezilya buluşursa” başlıklı yazısı 22 Mayıs 2013 Çarşamba tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.

Bu köşede yazdığım yazılarda kriminal vakalara değinmemeye dikkat ediyorum. Ancak yazamamaya çalışsam da cinayet, ölüm ya da adli vakalara ilişkin gündemler Brezilya’da eksik olmuyor. Benim de yaşanan şiddet vakalarını köşeye taşımamanın tamamen vicdani bir tutum olduğunu belirtmek istiyorum. Brezilya konusunda yazılıp çizilecek çok şey var. Sosyoloji, sanat, siyaset, spor ve finans anlamında tek tek ele alınıp haftalarca konuşulup tartışılacak konular o kadar çok ki… Ve yine belirtmeliyim ki, Brezilya hakkında bilinmesi ve konuşulması gereken konular negatif olabileceği gibi pozitif, hayata, insana, umuda ve güzelliğe dair konulardır aynı zamanda. Yeniden ve yeniden okunacak bir kıta ve onun büyük ülkesidir Brezilya…

Rio de Janeiro’da gerçekleştireceğimiz multimedya sergi için Türkiye’de ve Brezilya’da çekimler yapmak üzere çalışmalara başladık ve onun ilk ayağında yer almak üzere şu an İstanbulda’dayım. Türkiye ve Brezilya’nın kent ve kırlarına dair olguları fotoğraf diliyle her iki ülkenin fotoğraf sanatçılarının üslubuyla anlatacağız ve aktaracağız. Sergimiz Ağustos 2013’te Rio de Janeiro’da, 2014’te Türkiye’de gösterilecek. 1 Haziran’da çekimlere İstanbul’da başlıyoruz. Şu an Türkiye’de görsel projemiz için hazırlık çalışmaları sürerken Kapadokya’dan çok üzücü bir haber geldi. Brezilya’nın en çok izlenen kanalı olan Globo’nun bu seneki akşam dizisi “Salve Jorge” (Kurtar bizi Aziz Corç) sayesinde ülkede herkesin görmek istediği peri bacaları üzerinden uçan balonlar iki gün önce kaza yaptı. Ne yazık ki, iki balonun yaptığı kazada 3 kişi ölmüştü. Yaşamını yitirenler Brezilyalıydı.

Brezilya dizileri, Türkiye’de özellikle 90’larda popüler kültürün önemli ürünlerindendi. Halk arasında bir deyim olarak kadın erkek ilişkilerinde sonu gelmeyen entrikalara ya da herhangi bir konunun dramatikliğine vurgu yapan bir tanım haline gelmişti “Brezilya dizisi”. Brezilya’da diziler, popüler kültür için ne kadar önemliyse medya tekelleri ve kültür piyasası için de o kadar değerli ve paha biçilmez bir alanı meydana getiriyor. Tekeller ve medya patronları tarafından arzu edilen her konu, gündem, sembol, kavram ve ürün diziler sayesinde moda olabilir ya da ortadan kaldırılabilir. Ancak dünyadaki her televizyon sürecinde olduğu gibi yapım aşaması, sanat yönetmenliği ve estetik dil o dizinin yapımı ve sonrası için çok önemlidir. “Salve Jorge” dizisi bu anlamda Brezilya’da bir fiyaskoya imza attı ve reytingleri uzun zamandır görülmediği kadar düşük bir yapım olarak Globo kanalının yaldızlı dizi tarihinde kötü bir örnek olarak yerini aldı. Dizi geçen hafta, son bölümünün yayını erkene alınarak (yapım süreci değiştirilerek) sona erdi. Türkiye’yi herkesin Portekizce konuştuğu, Nevşehir ile İstanbul arası mesafenin 10 dakika olduğu, halkın konaklarda ve İç Anadolu’da mağarada yaşadığı, Ürgüp’te Mevlevilerin sürekli semah döndüğü bir biçimde yansıtan dizi, halkı küçümsemenin ceremesini acı bir şekilde ödedi. Şimdi tavan yapan iki ülke arasındaki turizmin ne hale geleceğini göreceğiz.

Demek istediğim elbette ki başarısız bir dizi yüzünden 3 Brezilyalı’nın Kapadokya’daki balon kazasında yaşamını yitirmesi değil. Ancak Brezilyalıların şiddetle ve ölümle burun buruna geçen yaşamlarına Brezilya’da tanık olurken Türkiye’de 3 Brezilyalının yaşamını yitirişini izlemek, kötü olan her şey hakkında bağlantı kurmama neden oluyor. Kötü yapım ve ölüm demişken Türk Havayolları’nın Amsterdam’a giden uçağının yaptığı kazayı düşünüyorum örneğin… Kevin Costner’la “THY ile uç, yıldız ol” diye propaganda yaparken meydana gelen kazayla ve ölümlerle milyon dolarların harcandığı reklamın apar topar ortadan kaldırılması meselesi aklıma geliyor. Şunu demek istiyorum: Medya, propaganda, para ve ölümün yoları acı şekilde buluşabiliyor. Savaşta da, barışta da Ortadoğu’da veya Latin Amerika’da… İrtifa kaybeden bir helyum balonunda veya bir Boing’te.