'Tek Hazine Kurumlar Hesabı'na özel bütçeli idareler de dahil ediliyor

Genel bütçeye dahil idarelerin yanısıra özel bütçeli idarelerin de dahil edildiği 'Tek Hazine Kurumlar Hesabı'na ilişkin düzenlemenin ayrıntıları netleşiyor. Özel bütçeli kamu kuruluşlarının mali kaynakları da ‘tek’li sisteme uyarlanacak. Bütün gelirler ve giderler, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nda toplanacak.
Haber Merkezi
Cuma, 10 Ağustos 2018 10:54

Kamu idarelerinin hesaplarının tek merkezde toplanmasını öngören “ Tek Hazine Kurumlar Hesabı”nın ayrıntıları belli oldu. Cumhurbaşkanı kararı ile kapsama alınacak kamu idareleri de belirlendi. Karara göre İşsizlik Sigortası Fonu hariç olmak üzere kamu idarelerinin mali kaynakları, bütçenin gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin karşılığı Hazine’den alacak kaydedilmek üzere Tek Hazine Kurumlar Hesabı’nda toplanacak. Hesap, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yönetilecek. 

Türkiye'de Hazine nakit yönetimi 1972 yılından 2007 yılına kadar Merkez Bankası ve Ziraat Bankası’nda açılan Tek Hazine Hesabı aracılığıyla yapılıyordu. Bu yöntemin özünde gelirler ile giderlerin karşılıklı olarak denkleştirilmesi esası yer alıyordu. Gün sonunda kamu kurumlarının hesaplarındaki fazlalar Tek Hazine Hesabına aktarılıyor, açıklar ise yine bu hesaptan karşılanıyordu. Eğer Tek Hazine Hesabı açık veriyorsa bu açığı kapatmak üzere bono ihraç edilerek ya da repo işlemi yapılarak açık finanse ediliyor, hesap fazla vermişse ters repo ya da mevduat ihalesi yapılmak suretiyle fazlalık nemalandırılıyordu. 2007 yılında Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı ve Merkez Bankası arasında bir protokol yapılarak Tek Hazine Hesabı yöntemi yerine Tek Hazine Cari Hesabı yöntemine geçildi. Yeni düzenlemeyle ise genel bütçeye dahil idarelerin yanısıra özel bütçeli idareler (YÖK, üniversiteler, ÖSYM, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, TÜBİTAK, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Devlet Tiyatroları, Devlet Operası, Savunma Sanayii Müsteşarlığı, Özelleştirme İdaresi, Karayolları, DSİ, MTA vb), Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar (RTÜK, SPK, BDDK, Rekabet Kurumu vb), SGK, İŞKUR, bütçe dışı fonlar (Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu, Özelleştirme Fonu, Savunma Sanayii Destekleme Fonu, Tanıtma, Türkiye Varlık Fonu vb), döner sermayeli kuruluşlar alınacak. Mahalli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT’ler), İşsizlik Sigortası Fonu, TMSF ise kapsam dışı. Kamu kesiminin bütün gelirlerinin Hazine’de toplanıp bütün giderlerinin yapılmasını sağlayacak olan yeni düzenlemenin kamu kesimi nakit akımı ve yönetimi konusunda etkinlik artışı sağlayacağı belirtiliyor.

HANGİ KURUMLAR DAHİL?

Cumhuriyet'ten Mustafa Çakır'ın haberine göre, kaynakları bu hesapta toplanacak idareler şöyle: Genel bütçe kapsamındaki idareler, özel bütçeli idareler, sosyal güvenlik kurumları, özel yasayla ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşlar ile döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, KİT’ler.

Hesaba dahil olmayacak idareler de şunlar: Kamu bankaları, Türkiye Varlık Fonu ile bunların finansman temini amacı ile kuracakları fon ve şirketler, mazbut vakıflar, özel yasayla kurulmuş kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kefalet ve yardımlaşma sandıkları.

Hazine ve Maliye Bakanlığı da hesaba ilişkin uygulama yönetmeliğini yayımladı.

KARARI MALİYE VERECEK

Yönetmeliğe göre kamu idareleri, aylık nakit talep ve tahsilat tahminlerini her ay, izleyen ayı kapsayacak şekilde Tek Hazine Kurumlar Hesabı Bilgi Sistemi (THBS) üzerinden Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bildirecek. Bakanlık nakit taleplerini değerlendirecek. Yine sistem üzerinden kamu idarelerine bildirecek. Kamu idareleri ayrıca günlük nakit taleplerini de yine sistem üzerinden Hazine ve Maliye Bakanlığı’na iletebilecek. Bu talepler de yine bakanlık tarafından değerlendirilecek. Kamu idareleri bakanlığın uygun görüşü alındıktan sonra Merkez Bankası ile yurtiçi bankalarda hesap açabilecek. Ancak ödeme ve tahsilat hesapları arasında hiçbir şekilde aktarım yapılamayacak, nakit çekilemeyecek. 

TEK HESAP YÖNETİMİ

Hazine’ye aktarılan nakit tutarlar gün sonunda Tek Hazine Kurumlar Hesabı’nda toplanacak. Bakanlık tarafından kamu idarelerine tüm nakit aktarımları da bu hesaptan yapılacak. Tek Hazine Kurumlar Hesabı ile diğer Hazine hesapları arasında karşılıklı nakit aktarımı gerçekleştirilebilecek. 
Bakanlık, sistem üzerinden iletilen nakit taleplerini günlük nakit aktarım programı çerçevesinde karşılayacak. Merkez Bankası, kendisine gönderilen gönderme emri çerçevesinde ilgili hesaba nakit aktarımını gerçekleştirecek, ancak banka gönderme emrindeki unsurlara hiçbir şekilde müdahale edemeyecek. Tek Hazine Kurumlar Ödeme Özel Hesabı’na gelen tutarlar da Tek Hazine Kurumlar Hesabı’na aktarılacak. 

Kamu idarelerinin nakit yönetim birimleri, bakanlık tarafından gün içinde talep edilmesi halinde tahsilat hesabının bulunduğu bankaya talimat vererek tahsilatlarını anında bakanlık hesaplarına aktaracak.

BİLDİRMEYENE CEZA VAR

Tek Hazine Kurular Hesabı’na geçişle birlikte kamu idareleri mevcut hesapları kapatacak. Yeni hesaplar açacak. Kapatılacak hesaplarda yer alan tutarlar Kurum Tekİdare Tahsilat veya Kurum Tek İdare Tahsilat Özel Hesabı’na aktarılacak. Nakit tahminlerine ilişkin bildirimlerin süresi içerisinde sistem üzerinden bakanlığa iletilmemesi durumunda kamu idarelerinin yetkilileri ile muhasebe yetkililerine para cezası uygulanacak. 

BANKALAR DA NEMALANACAK

Uygulama kapsamında bakanlıkta toplanan kaynaklar, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Merkez Bankası ve diğer kamu bankalarında nemalandırılacak. Elde edilen nema gelirleri bütçeye gelir kaydedilecek. Tek Hazine Kurumlar Hesabı’na alınan kaynaklar, diğer Hazine hesaplarına geçici olarak aktarılabilecek. Mali kaynakları hesapta değerlendirilen belediyeler, il özel idareleri, KİT’lerin elde edilecek getiriden ilgili kamu idareleri ile paylaşılacak olan tutarlar, ortalama aylık mevduat faiz oranının yüzde 70’i esas alınarak belirlenecek. 

Maaş, ücret gibi zorunlu ödemelerin zamanında yapılması için “Kurum Tek İdare Ödeme Hesapları”na aktarılan tutarlar, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşüyle, ödemeler gerçekleştirilinceye kadar bu hesaplarda bekletilebilecek.