Rusya’nın Suriye’de “çözüme” yönelik bir inisiyatif geliştirmeye hazırlık yaptığı konusundaki değerlendirmeler uzun zamandır gündemde. Önceki gün ikinci defa Suriye’de bulunan Tartus Liman’ına donanma gemilerini yollayan Rusya’nın geliştirmeye hazırlandığı inisiyatifin ayrıntıları konusunda Asia Times gazetesinde Sami Moubayed imzasıyla bir değerlendirme yapıldı.

Yeni “Rus inisiyatifi” ocak sonunda ilan edilecek
Rusya’nın Suriye için Yemen benzeri bir “çözüm” peşinde olduğunu belirten Moubayed, bu hususun Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov tarafından son bir hafta içinde iki defa açıkça belirtildiğinin altını çiziyor. Moubayed, söz konusu “Rus inisiyatifi”nin ocak ayı sonunda ilan edileceği ve girişimin Yemen modelini temel alacağını iddia ediyor.

Moubayed, Vaşington’un başkanlık seçimleri öncesinde büyük bir risk almak istemediğini öne sürerek, ABD ve AB’nin Rusya’ya Arap Birliği’yle işbirliği içinde Suriye’de bir “çözüm” girişiminde bulunması için yol verdiğini de ileri sürüyor. Dolayısıyla bu “çözüm”ün Hizbullah ve Hamas gibi konularda Amerikan çıkarlarını da gözeteceği belirtiliyor.

Girişimin çerçevesi ne olacak?
Ocak sonunda ilan edileceği iddia edilen Rus girişiminin özellikle üç başlıkta hızlı reformlar yapılmasını gündeme getireceği belirtiliyor. Bu başlıklar şunlar:

1. Baas Partisi’nin siyasi tekelini ortadan kaldıran yeni bir anayasa yapılması,
2. Baas sonrası Suriye’nin siyasi temelini hazırlamak üzere bir Baas kongresi toplanması,
3. Suriye muhalefetinden önemli grupların da içerisinde bulunduğu bir ulusal birlik kabinesi kurulması.

Moubayed, yeni anayasanın şubat ortasında ilan edilmesinin beklendiğini ve Baas Partisi’ni “devletin ve toplumun lideri” olarak niteleyen 8. Madde’nin yeni anayasadan çıkartılacağını iddia ediyor. Benzer şekilde Baas Partisi kongresinin de şubatın ilk haftası toplanması bekleniyor. Baas üyesi olmayan bir muhalif bir üye başkanlığında yeni bir kabine oluşturulmasının ise ocak sonunda gündeme gelebileceği ifade ediliyor.

Yeni anayasada başbakanın seçim yönteminin de değişeceğini ileri süren Moubayed, başbakanın artık devlet başkanı tarafından atanmayacağını, 1963 öncesinde olduğu gibi, seçimlerde çoğunluğu kazanan parti tarafından belirleneceğini belirtiyor. Bununla birlikte devlet başkanı yetkilerinin azaltılması ve bu yetkilerin bir kısmının başbakana devredilmesinin de Rusya’nın bir başka şartı olduğu ileri sürülüyor. Bu değişiklikler sonrasında 2012 ya da 2013’te devlet başkanlığı seçimlerinin de yapılabileceği ifade ediliyor.

Rusya’nın “muhalifleri”
Rusya’nın özellikle Koordinasyon Komitesi diye bilinen ve içerisinde milliyetçi Arap partileri, Nasırcılar, Kürtler ve laiklerden oluşan siyasetçilerin bulunduğu muhalif grupla birlikte hareket ettiğini iddia eden Moubayed, bu grubun Arap Birliği’nin eski genel sekreterlerinden Nebil el Arabi, eski Baasçılardan Hüseyin el Odat gibi isimleri de kapsadığını belirtiyor. Rusya’nın muhalifler içerisinde Batı destekli Ulusal Geçiş Konseyi yerine ocak ayında Moskova’ya davet ettiği Koordinasyon Komitesi’ni desteklediğini söyleyen Moubayed, Ulusal Geçiş Konseyi’yle Koordinasyon Komtesi arasında bir uzlaşma sağlandığı iddialarının ise doğru olmadığını vurguluyor. İçerisinde Müslüman Kardeşler’in de bulunduğu Ulusal Geçiş Konseyi’nin tam bir rejim değişimi gerçekleşmeden Suriye sokağını rahat bırakmayacağını söyleyen Moubayed, geçen hafta Ulusal Geçiş Konseyi ile Koordinasyon Komitesi arasında bir yakınlaşma anlaşması imzalandığını ve bunun imzalanır imzalanmaz çöktüğünü belirtiyor. Konsey temsilcileri anlaşmanın imzalanmasını Konsey Başkanı Burhan Galyun’un kişisel girişimi olarak niteleyerek, bu adımın yürütme kuruluna sorulmadan atıldığını belirtmişler ve anlaşmanın geçersiz olduğunu ilan etmişlerdi.

Arap Birliği gözlemci heyetinin önemi
Moubayed Rus girişiminin başarıya ulaşması için dört koşulun yerine gelmesi gerektiğine işaret ediyor. Bu dört başlık, bütün silahlı eylemler ve askeri operasyonların durması, ciddi bir Rus baskısı, Suriye devletinin ipleri gevşetmeye hazırlık yapması ve Arap Birliği gözlemcilerinin bu hafta yayımlayacakları raporun içeriği şeklinde sıralanmakta.

Dolayısıyla Arap Birliği gözlemcilerinin sunacakları raporun içeriği bir hayli önem taşıyor. Moubayed, Arap Birliği raporunun göreli olarak “yumuşak” olması ve silahlı grupların eylemlerine de yer vermesi durumunda yukarıda belirtilen çerçevede bir “çözüm”ün daha güçlü bir olasılık haline geleceğini ileri sürüyor. Arap Birliği raporunun bütün suçu Esad rejimine yıkması halinde ise anayasa değişikliği ve başbakana yeni yetkiler verilmesi halinde bile, muhalefet içerisinden hiç kimsenin bunu kabul etmeye yanaşmayacağı öne sürülüyor.

Moubayed, Rusya’nın, uluslararası gözlemcilerin Suriye’ye gelmesi yönündeki Alman önerisini bastırarak Arap Birliği’nin Suriye konusunu “Araplaştırmasını” ve Esad rejiminin imajına verilen hasarın telafi edilmesine yardımcı olacağını umduğunu belirtiyor. Böylece Arap Birliği raporunun “Rus çözümü”nün sıçrama tahtası olabileceği vurgulanıyor.

(soL-Dış Haberler)