(Bu haber, Institute for Peace and War Reporting'de 18 Aralık'ta çıkan bir haberden çevrilmiştir.)

Enes Maşafej, Şam’daki şatafatlı Four Seasons otelinin kemerlerinin altında, Armani ve Roberto Cavalli gibi tasarım markalarının satıldığı pahalı bir giyecek mağazasının vitrinlerine bakıyor. 22 yaşında bir üniversite öğrencisi olan Enes’in gözüne parlak (ve pahalı) bir gömlek takılıyor. Biraz tereddüt ettikten sonra, gömleği almaya ve ihtiyacı olan diğer şeyleri ertelemeye karar veriyor.

"Üniversitedeki genel hava, ünlü markaların giyilmesini gerektiriyor” diyor Enes. “Pek çok öğrenci tasarım kıyafetleriyle hava atıyor."

Şam’ın havalı Chaalan mahallesindeki Aishti mağaza zincirinin etrafındaki sokaklar Segafredo ve Costa gibi batılı tarzda kafe ve restoranlarla, son moda mağazalarla ve özel bankalarla dolu. Suriye’de yeni zengin bir sınıfın rağbet gösterdiği bu bölgelerin gelişimi, ülkenin son yıllarda geçirdiği iktisadi dönüşümü de özetler nitelikte.

2005 yılında Suriyeli yetkililer, ülkenin artık pazar odaklı ekonomiye daha fazla yöneleceğini, bunun için rekabetin destekleneceğini ve Suriye piyasasının yabancı mal ve hizmetlere açılacağını ilan etmişti. Bu değişim, özellikle zengin işadamlarının ve yetkililerin çocuklarından oluşan ve giderek daha batılı bir yaşam tarzı tutturan bir gençlik sınıfını ortaya çıkardı.

26 yaşındaki Azam Cemil, matbaa sahibi babasının yanında çalışıyor. Azam, yeni moda kafelerde filtre kahve içerek dizüstü bilgisayarlarında e-postalarına bakan veya arkadaşlarıyla tatil planları yapan Suriyeli yeni gençlik dalgasının bir parçası. Yırtık kot ve kafatası baskılı bir tişört giyen, saçını da sarıya boyamış olan Cemil “Böyle giyinmem tuhaf değil. Bütün arkadaşlarım böyle giyiniyor. Ben kendimi bu şekilde ifade ediyorum” diyor.

Cemil gibi gençler özel üniversitelerde okuyor, boş zamanlarını Şam’ın, KFC ve Hardee’s gibi batıdan gelen zincir restoranlarla, çeşitli eğlence merkezleriyle, modern sinema salonları ve pahalı arabalarla dolu otoparklarıyla övünen yeni alışveriş merkezlerinde geçiriyor.

Havalı mekanların çoğu Kefersusa’da bulunuyor. Emlakçılar bu muhitteki evlerin fiyatının iki milyon dolara kadar yükselebildiğini söylüyor. Modern yaşam tarzı hayranlığını yansıtan diğer yerler ise spa merkezleri, tenis kortları, spor salonları ve gece kulüpleri. Kısa bir süre önce de bir grup zengin, Suriye’de çok özel bir spor olduğu düşünülen Amerikan futbolunu oynayabilmek için bir kulüp kurdu.

Şam son birkaç yılda, yabancı malların ve egzotik meyvelerin satıldığı dev süpermarketlerin de çoğalmasına tanık oldu. Ancak gözlemciler, ekonomideki serbestleşmenin, yeni zenginlik adalarının yanı sıra, bir zamanlar sosyal eşitliği ve sağlam refah sistemiyle övünen bir ülkede zenginlerle yoksullar arasındaki farkın daha fazla keskinleşmesini de getirdi.

Şam’da yaşayan iktisat uzmanı Ahmet Nokroş, yeni lüks kasabaların tersine, şehrin etrafındaki gecekondu mahallelerinin giderek arttığına dikkat çekiyor. Nokroş, “Ekonominin serbestleştirilmesi, ülkedeki toplumsal gerçekliği derinden etkiledi” diyor ve eğitim, ulaşım ve sağlık gibi devlet tarafından sağlanan temel hizmetlerin, paralı sınıflara hizmet eden özel sektörün gelişimi uğruna kötüleştirildiğinin altını çiziyor. Nokroş, artık hastanelerin bile daha zengin hastalar için ayrılmış, daha gelişmiş bölümleri olduğunu söylüyor.

24 yaşında bir hukuk öğrencisi olan ve yeni moda Lina’s kafede garsonluk yapan Zahir Mansur, genç zengin Suriyelilerin hayat kaygıların, diğer Suriyeli gençlerden epey farklı olduğunu söylüyor. Mansur, “Burada Avrupa’daymışsınız gibi, sanki Londra’da veya Roma’daymışsınız gibi hissediyorsunuz” diyor. Mütevazı bir aileden gelen Mansur, çalıştığı kafede bir fincan kahvenin fiyatının, bir günlük yevmiyesine neredeyse denk olduğunu da ekliyor.

Zengin gençler giyimdeki en son modadan veya yeni cep telefonu modellerinden bahsederken Mansur gibi gençler, enflasyonun, yükselen mazot fiyatlarının, evlenen kardeşleri için eve yeni bir oda eklemenin kaygılarını taşıyor.

Çeviren: Sebla Küçük