Sosyalist ve abluka altında bir ülke olmasının kafalarda oluşturduğu izlenime rağmen ekonomisi dış dünyayla sıkı ve yaşamsal bağlara sahip olan Küba, geçen sene ülkeyi yıkan kasırga felaketinin ardından küresel ekonomik kriz nedeniyle ekonomik sıkıntılar yaşıyor. Başkan Raúl Castro, çeşitli vesilelerle yaptığı konuşmalarında ülke kaynaklarını verimli kullanmak ve tasarruflu olmak için bazı önlemler alınması gerektiğini söylemişti.

Bu önlemlere yönelik bir adım olarak, dört bakanlık bünyesinde deneme amaçlı olarak çalışanlara yemekhanede yemek verilmesi yerine öğle yemeği ücreti verilmesi uygulamasına geçilmesi kararlaştırıldı.

Küba devleti, 11 milyonluk ülkede günlük olarak 3,5 milyon kişiye ücretsiz öğle yemeği sağlıyordu. Küba hükümeti, bu hizmetin bütçeye maliyetinin senede 350 milyon dolardan fazla olduğunu kaydediyor. Ülke çapında devlete ait 24700 yemekhane var. Yeni uygulamanın başarılı sonuç vermesi durumunda, benzer yemekhanelerin de kapatılması gündeme gelecek.

Küba, yiyecek ihtiyacının yüzde 70’ini ithal ediyor. Bu durum, Raúl Castro’nun son altı aydır yaptığı tüm konuşmaların ana eksenini oluşturuyor. Küba Komünist Partisi, ülke ekonomisinin güçlendirilmesi için acilen yiyecek üretiminin artırılması gerektiğini düşünüyor ve buna dönük adımlar atıyor.

Kübalılar ne düşünüyor?
Uygulama kapsamında söz konusu bakanlıkların çalışanlarına öğle yemeği yerine 15 peso verilecek. Bazı Kübalılar kararı destekleyip yeni uygulamaya sevinirken, bazıları ise yemekhanede yenilen yemeklerin daha iyi olduğunu düşünüyor.

Öğle yemeklerinde çok fazla yemek yemeyi sevmeyen Kübalılar açısından bu para, bir şeyler atıştırıp üstünün artırılabileceği bir para. Küba’da pizza 5 pesoya, hamburger 3-5 pesoya, peynir ekmek 1 pesoya, spagetti 5-7 pesoya yenilebilir. Genel olarak bu tip elde yenilebilecek yiyeceklerin fiyatları, 1 ila en fazla 10 peso arasında değişiyor.

Ancak 15 peso, daha önce yemekhanelerde verilen yemeği sokakta yiyebilmek için yetersiz. 4 çeşit yemek verilen yemekhanelerdekine benzer bir yemek, örneğin tavuk but, pilav ve salata yemek için 20 peso ödemek gerekiyor.

Karne uygulaması
Raúl Castro, 2008 Şubat ayında başkanlığa seçildiğinde yaptığı tarihi konuşmasında, ülkedeki birçok uygulamanın aşılması gerektiğinden bahsederken, bunlar arasında karne uygulamasını da saymıştı. Küba’da her ailenin sahip olduğu karneyle devlet, aylık olarak yiyecekten temizliğe çok sayıda temel ihtiyaç maddesini dağıtıyor.

Küba Komünist Partisi, Sovyetler Birliği’nin çözülmesinin ardından yaşanan özel dönemden kalma bir uygulama olan karnelerin verimsiz ve artık gereksiz olduğunu düşünüyor. Küba’da bu karnelerle gelecek mallara hiç ihtiyacı olmayan çok sayıda aile var. Hükümet, bunun yerine ihtiyacı olanların tespit edilerek yardım yapıldığı bir sisteme geçmeyi planlıyor.

Karne uygulaması, Kübalılar tarafından bir eksiklik olarak görülüyor. Ülke ekonomisinin karnelerin kaldırılmasına olanak tanıyacağı ölçüde güçlendirildiği anda bu uygulamanın sona erdirileceğini kestirmek güç değil. Yemekhanelerle ilgili önlem, bu tip devlet destekleri yerine maaşların seviyesinin yükseltildiği ve insanların ek desteklere ihtiyaç duymadığı bir yapıya gidilmek istendiğini düşündürüyor.

Dünya ve Türk basını, son yemekhane uygulamasını Küba’da insanlar açlıktan kırılacakmış gibi düşündürtecek bir tarzla verdi. Birçok yayın da, sanki ülkedeki tüm yemekhaneler kapatılmış gibi yazdı. Karne uygulamasının kaldırılması durumunda da burjuva medyanın felaket tellallığı yapacağını öngörmek kolay. Ancak Küba hâlâ kimsenin aç kalmadığı tek ülke olmayı sürdürüyor.

Geçtiğimiz günlerde Birleşmiş Milletler Gelişme Programı’nın yayınladığı İnsani Gelişme Raporu, yoksul bir ülke olan Küba’nın insani gelişim açısından 51. sırada yer aldığını gösterdi. Listenin hazırlanma mantığı, sosyalizmin sağladığı bazı hizmetlerin de görmezden gelinmesine yol açıyor. Aynı listede Türkiye 79. Sırada yer alıyor.
(soL - Dış Haberler)