Birleşmiş Milletler’in (BM) Yeterli Barınma Hakkı Özel Raportörü Raquel Rolnik, ABD’de 7 kentte evsizlik ile ilgili yaptığı denetimlerin ardından sözlü raporunu sundu.

Son derece sert değerlendirmelerde bulunan Rolnik, Amerikan hükümetini bankaları ve holdingleri kurtarmaya milyarlarca dolar ayırırken derinleşen evsizlik krizini görmezden gelmekle suçladı. Rolnik, ABD kadar zengin bir ülkenin kendi vatandaşlarını evsizlikten ve standardın altında aşırı kalabalık barınma koşullarından çıkarmak için para harcamamasını utanç verici bir durum olarak nitelendirdi.

Ülkede yaşanan evsizlik krizinin gerçek boyutlarından pek çok ABD vatandaşının dahi haberdar olmadığını, hükümetlerin barınma ve yoksulluk sorunuyla hiçbir zaman yeterince ilgilenmediklerini vurgulayan Rolnik, ekonomik iyileştirme paketlerinde de evsizlik sorununa yönelik hiçbir adım bulunmadığını kaydetti. Rolnik, “Bu durumdan en fazla zarar gören de çok düşük gelirli olan kesimler, özellikle Afrika ve Latin Amerika kökenliler, yerliler ve diğer göçmen topluluklar” dedi.

“Bana ‘Barınma insan hakkı değildir’ dediler”
Brezilyalı bir şehir plancısı ve mimar olan BM Özel Raportörü Rolnik, İngiltere’de yayımlanan The Guardian gazetesine çarpıcı açıklamalarda bulundu.

Gezileri öncesinde ABD’nin konuyla ilgilenen devlet bakanlığına yaptığı ilk ziyarette kendisine açıkça “Yeterli barınma bir insan hakkı değildir” denildiğini aktaran Rolnik, “ABD’nin ve Avrupa’daki İngiltere gibi ülkelerin bir zamanlar gayet sağlıklı çalışan bir konut politikasının olduğunu öğrendiğimde hayrete düşmüştüm. Bu politikaların rafa kaldırılmasıyla, doksanlara doğru durum git gide kötüleşmiş. Ardından ise bu finansal kriz ve konut krizi patlak verdi. Tüm bunlar birbirine bağlı şeyler” dedi.

Rolnik, gözlemlerine ilişkin sözlü raporunu, ABD’nin ilgili devlet bakanlığına sundu. Bakanlığın bir ay içinde yanıt vermesi gerekiyor. Bunun ardından, Rolnik nihai raporunu 2010 başında BM İnsan Hakları Konseyi’ne yazılı olarak ibraz edecek. George W. Bush döneminde, Rolnik’in ülkeyi ziyaret etmesine dahi izin verilmemişti.

ABD’de milyonlarca insan evsiz
ABD hükümeti resmen bir açıklamada bulunmasa da, konuyla ilgili çalışmaları bulunan örgütlere göre ülkede en az 3,5 milyon insan, yılın tamamını ya da belli bir dönemini evsiz geçiriyor. Evsiz nüfusun en hızlı genişleyen kesimi ise, çocuklu aileler.

ABD’nin evsizlik başkenti olarak nitelendirilen Los Angeles’ta her gün 17.000 evsiz yetişkin ve çocuk, geceyi sokaklarda ya da barınak olarak kullandıkları bir köşede geçiriyor. Kentte mortgage kredilerinin ödenememesi nedeniyle gerçekleştirilen icra satışlarında bir yılda 18 kat artış yaşandı, tahliye edilen evlerden 62.400 kişi sokağa atıldı.

Los Angeles’ta sosyal yardımlarla geçinen bekar bir kişi ayda 221 dolar ödeme alırken, on yıldır değişmeyen bu meblağ, gıda ve diğer ihtiyaçlar bir yana, sadece kira ödemeye bile yetmiyor. Tek bir odanın kirası bile bu sosyal yardım ödemesinin yaklaşık iki katına tekabül ediyor. Bir işi olan pek çok insan da maaşlarının yetersizliği ve iş güvencesinin olmaması nedeniyle sokakta yaşamaya mahkum kalıyor.

The Guardian’ın haberinde, BM Özel Raportörü Rolnik’in gezisi sırasında yaptığı toplantılarda söz alan ve kişisel yıkım öykülerini anlatan evsiz insanların konuşmalarına da yer verildi.

“Emlakçılıkla geçiniyordum, krizle birlikte evsiz kaldım”
Los Angeles’taki toplantıda söz alanlardan biri olan Deanne Weakly adında 51 yaşındaki bir kadın, birkaç yıl öncesine kadar emlakçılıkla geçindiğini ve Los Angeles’ın patlama yapan emlak piyasasında ev satışlarından aldığı komisyonlarla yılda 80.000 dolar gibi bir gelir elde ettiğini anlattı.

Krizle birlikte emlakçılığı bırakmak zorunda kaldığı gibi kendi evini de kaybeden Weakly, sokaklarda yaşamaya, cinsel tacize, polisin tartaklamalarına ve çaresizliğe mahkum kalmıştı. Kent ve eyalet yönetimlerine başvuruları sonuçsuz kalan kadın, devlet yetkililerinin sıkıntılarını dinlemeyerek düştüğü durumdan onu sorumlu tutmalarından yakındı.

“Çadırımı sabah 6’da toplamak zorundayım”
K-Mart adlı süpermarket zincirinde kasiyer olarak çalışan Deborah Burton ise, bir grup kadınla ortaklaşa ev tuttuğunu, ancak işini kaybettikten sonra kirayı ödeyemez hale gelip evden çıkmak zorunda kaldığını söyledi.

Sokaklarda yaşamaya başlayan Burton, Los angeles'ın Skid Row adı verilen bölgesinde hava karardıktan sonra çadır kurmalarına izin verildiğini, ancak sabah 6’da çadırlarını kaldırmaları gerektiğini anlattı. Burton, “Eğer vaktinde çadırınızı toplamazsanız, devriye gezen polisler tarafından gözaltına alınabiliyorsunuz. Bir kez olsun bu şekilde tutuklanırsanız bu sabıkanız yüzünden toplu konutlara yerleştirilmeniz son derece güçleşiyor. Zaten çoğu kişi bizim gibilere insan gözüyle bile bakmıyor” dedi.

“Komünist değilim ama, Küba’da evsizlerin olmadığını biliyorum”
Söz alanlardan en öfkelisi ise, İspanyolca konuşan ve ismini vermek istemeyen bir Kore gazisiydi. “Ben komünist değilim ama, Küba’da kimsenin evsiz kalmadığını biliyorum. Amerika için savaştım şimdi ise sokağa terk edildim” diye konuştu.

Evsizlerin bölgesi olarak bilinen Skid Row, son haftalarda faili meçhul cinayetlere kurban giden evsizlerin haberleri ile sık sık gündeme geliyor. Yerel idarenin evsizler adına yaptığı tek şey ise, onlara hava karardıktan sonra çadır kurarak sokakta yatma hakkını tanımak oldu. Bir de, evsizlere eşyalarını ve çocuklarını oradan oraya daha rahat sürüklemeleri için alışveriş arabaları dağıtıldı.

Kısa süre öncesine kadar polis sokakta yatan insanları yaka paça götürerek tutuklama yetkisine sahipken, şimdi bu yetki belli saatlerle sınırlandırıldı. Evsizler, bunun "işyerleri açılıp insanlar sokağa çıkınca ortalıkta görünmeyin" anlamına geldiğini söylüyor.
(soL – Dış Haberler)