İran Cumhurbaşkanı Ahmedinecad, Latin Amerika ülkeleriyle bağlarını ve kıtalararası ilişkileri güçlendirmek amacıyla düzenlediği Latin Amerika ve Afrika turu çerçevesinde, Brezilya, Bolivya ve Venezuela'ya diplomatik ziyaretlerde bulundu.

Devlet başkanları düzeyinde gerçekleştirilen ikili görüşmelerin ana gündem maddesi İran'ın nükleer programıydı. İran, kendi nükleer programını uygulaması konusunda üç Latin Amerika ülkesinden de tam destek alırken, devlet başkanlarının antiemperyalist söylemde birleşmeleri dikkat çekti.

Brezilya'dan nükleer programa tam destek
Ahmedinecad, Brezilya'ya ilk kez düzenlediği diplomatik ziyarette, Devlet Başkanı Lula da Silva ile görüştü. Lula, görüşmeden sonra yaptığı açıklamada, barışcıl amaçlar güdülmek şartıyla İran'ın kendi nükleer programını uygulamasını desteklediklerini belirtti. Nükleer program konusunda uluslararası antlaşmalara uygun hareket edilmesi gerektiğinin de altını çizen Brezilya Devlet Başkanı, İran'a, nükleer sorununa dengeli ve adil bir çözüm için Batı'yla temaslarını sürdürerek çalışma önerisinde bulundu. Lula, çevre ülkelerin de Ortadoğu'da barışı sağlamak için Tahran'la birlikte gayret etmesi ve İran'ın yalnız bırakılmaması gerektiğini söyledi.

İran Cumhurbaşkanı, Brezilya ziyareti sırasında ülkesinin nükleer programına devam edeceğini, devlet olarak bu haklarından vazgeçmeyeceklerini yineledi. Ahmedinecad, bunun için gerekli olan işlenmiş uranyumu dışarıdan temin edemezlerse kendi ülkelerinde işlemenin tekniğini geliştireceklerini, nükleer teknolojinin sadece zengin ülkelerin istifade edeceği bir nimet olmadığını, bundan herkesin faydalanması gerektiğini dile getirdi.

Uranyum maden kaynaklarına sahip ve kendi atom santralleri için uranyumu işleyebilen yedinci büyük ülke olan Brezilya, atom bombası yapımında da kullanılan işlenmiş uranyumu şimdiye kadar hiçbir ülkeye satmadı. Ancak Ahmedinecad'la görüşmesinden sonra, Brezilya Devlet Başkanı Lula, İran'la Nisan 2010'a kadar daha sıkı işbirliği için çalışmalar yapacaklarını duyurdu.

Ahmedinecad, ayrıca, düzenlenen basın toplantısında İsrail ya da ABD'nin İran'a saldırma ihtimalinin sorulması üzerine, "Askeri saldırı devri artık tamamlandı. Diyalog ve anlaşma devrindeyiz. Silahlar ve tehditler geçmişte kaldı" yanıtını verdi. "Bahsettiğiniz ülkelerin İran'a saldıracak cesaretleri yok, bunu akıllarından bile geçiremiyorlar" dedi.

Bolivya ile ortak deklarasyon
Brezilya ziyaretinin ardından Bolivya'ya giden Ahmedinecad, Bolivya Devlet Başkanı Evo Morales ile ikili temaslarda bulundu. İki devlet başkanı, barışçıl amaçlı nükleer enerjinin geliştirilmesinin tüm ülkelerin hakkı olduğunu savunan ve İsrail'in Filistin ve Gazze'de işlediği suçları kınayan ortak bir deklarasyon kaleme aldı.

İki ülke arasında Bolivya'nın lityum madeni aramasına İran'ın yardımcı olmasını öngören bir anlaşma imzalandı. Ayrıca İran'ın Bolivya'da iki diyaliz merkezi açması planlandı. İran, sağlık alanında yapılan anlaşmalar çerçevesinde bir hastane ve süt fabrikası da inşa edecek.

Bolivya ve İran'ın diplomatik ilişkileri 2007 yılı sonlarında başlamıştı. Bu, İran cumhurbaşkan'ının Bolivya'ya Eylül 2007'den sonra ikinci ziyaretiydi.

Venezuela ile 129 ortak proje
Ahmedinecad, Latin Amerika turunun son ayağı olarak dün Venezuela'daydı. Venezuela Devlet Başkanı Hugo Chavez tarafından dostça karşılanan Ahmedinecad, Chavez'den, "Latin Amerika halkları için bağımsızlığı savunan, emperyalizm dağına karşı direnen kardeşim" diye bahsetti.

Görüşmenin ardından yapılan basın toplantısında konuşan Chavez, bugün İran'ın nükleer güç ve nükleer silah üretimi başlıklarında Batı tarafından sıkıştırıldığını söyledi. "Ahmedinecad burada, çünkü biz burada da atom bombası üreteceğiz" diye espri yapan Chavez, "asıl atom bombası olanlar onlar emperyalistlerin Hiroşima ve Nagazaki'ye attıkları bombaları hatırlayın" dedi.

Geçtiğimiz yıl İsrail ile diplomatik ilişkilerine son veren Chavez, İsrail Devlet Başkanı Şimon Peres'in birkaç gün önceki Latin Amerika ziyaretini gündemine alarak, "İsrail'in Yankee'lerin katil eli olduğunu biliyoruz ve İsrail Devlet Başkanı'nın söylediklerini bir tehdit olarak ele alıyoruz" dedi.

Chavez, Ahmedinecad'ın tartışılan nükleer programını desteklerken, İran da Venezuela'ya uranyum yatakları konusunda yardım edeceği vaadinde bulundu.

İki lider, yaptıkları görüşmede, nükleer programa ek olarak, ekonomik ilişkileri geliştirme yönünde de adım attı. İki ülke, bisikletten araba parçası üretimine, süt ürünleri imalatından kentsel yapılaşmaya kadar değişik başlıklarda 129 ortak projeyi yaklaşık 70 başlıkta kapsayan bir anlaşmaya imza attı.

Venezuela Dışişleri Bakanı Nicolas Maduro'nun geçtiğimiz günlerde yaptığı Tahran ziyareti sırasında, Ahmedinecad, bu dönemde İran-Venezuela ittifakının gerekli ve önemli olduğu görüşünü dile getirmişti.

(soL - Dış Haberler)