ABD'nin Demir Perde ikiyüzlülüğü

​1957 yılında basılan bir harita ABD sınırları içerisinde SSCB pasaportu taşıyan turistlerin nereye girip giremeyeceğini gösteriyor. Soğuk Savaş boyunca ABD tarafından SSCB ve diğer sosyalist ülkelere yönelik ‘dışarıya kapalı’ olduğu ve ‘Demir Perde’nin arka tarafında ne olduğunu dışarıdan kimsenin bilemeyeceği kara propagandası yapıldı. ABD’nin SSCB yurttaşlarına yönelik uygulaması ikiyüzlülüğü ortaya koyuyor.
Kaya Emre Uzmay
Pazar, 15 Nisan 2018 13:12

National Geographic’te Greg Miller imzasıyla yayımlanan bir makale 1957 yılında basılan bir haritayı gündeme getirdi. Yazıda ABD’nin üçte birinin Sovyet yurttaşlarına kapalı olduğunu gösteren bir harita ele alınıyor. Eğer SSCB pasaportu olan bir turistseniz, Long Island, Kuzey Kalifornya ve Florida’nın  doğu kıyısının neredeyse tamamına erişim şansınız yoktu. İlginç olan, turistik açıdan önemli bölgelerin de erişime kapalı olması.

ABD’nin koyduğu bu yasaklara bakıldığında, Nazi Almanyası’nın Propaganda Bakanı Joseph Göbels tarafından SSCB’yi kötülemek için icat edilen sonra da Winston Churchill’in 1946’daki ünlü konuşmasıyla anti-komünist ajitatörlerin dilinden düşmeyen “Demir Perde” söylemi akıllara gelmiyor değil. Demir Perde sözü, SSCB ve diğer sosyalist Doğu Avrupa ülkelerini niteliyordu ve bu ülkelerin dışarıya kapalı olduğunu, içeride neler olduğunu batılı birisin asla bilemeyeceğini ifade etmek için kullanılıyordu. Oysa iddianın aksine Soğuk Savaş boyunca sosyalist ülkelerden kapitalist ülkelere turistik seyahat yapılabiliyordu. Hatta SSCB’nin resmi turizm firması Intourist 1929’da kurulduğundan itibaren Batı ülkeleriyle SSCB arasında turistik geziler düzenliyordu.

TEK ENGEL GİRİŞİ YASAK BÖLGELER DEĞİLDİ

1957’ye ait harita ABD’yi görmek isteyen sosyalist ülke yurttaşlarının karşılaştıkları diğer engeller düşünüldüğünde neredeyse önemsiz kalıyor. Bu yasağa tabi olabilmek için önce ABD’ye ayak basmayı başarabilmek gerekiyordu. 1952’de ABD’nin çıkarttığı bir yasayla sosyalist ülkelerin yurttaşlarının ABD Başsavcısı’ndan özel muafiyet almaları gerekiyordu. 1953 ve 1954 yıllarında ancak 33 SSCB yurttaşı bu izini alabilmişti.

ULUSAL GÜVENLİK RAPORU: ABD KENDİ ‘DEMİR PERDESİ’Nİ İNŞA EDİYOR

SSCB ise ABD’nin aksine Amerikalı ziyaretçilere yönelik gezilebilecek yerler sınırlaması yapmıyordu ve ABD’nin bu tutumunu ikiyüzlülük olarak değerlendiriliyordu. ABD’nin 1955 Ulusal Güvenlik Konseyi Raporu ise bu durumu “ABD, kendi ‘Demir Perde’sini’ inşa etmekle suçlanmaktadır” diye kayda geçmişti.

Bahsi geçen raporda bir yandan bu yasakların kalkması, Sovyet yurttaşlarının “Amerikan medeniyetinden ve Amerikalıların teknolojik başarılarından” etkilenip “batıya kaçmalarını” sağlayacağı gerekçesiyle savunulurken, diğer yandan regülasyonlar çok serbest olursa ABD’nin “Sovyet tehdidi”ne karşı savunmasız kalabileceği iddia ediliyordu.

Dwight Eisenhower’dan sonra seçilen ABD Başkanı John Kennedy döneminde sosyalist ülkelerin yurttaşlarına yönelik bu engeller büyük ölçüde kalkarken devlet görevlileri ve gazetecilere yönelik engeller Soğuk Savaş boyunca devam etti.

(SSCB pasaportu taşıyanların ziyaret emelerinin yasak olduğu yerlerin haritası. Kaynak: National Geographic)

Lejant: *SSCB pasaportu taşıyanların girişlerinin yasak olduğu bölgeler
           *SSCB pasaportu taşıyanların girişlerinin yasak olduğu bölgelerde ulaşım için kullanıllabilecek belirli yollar
           *Girişe açık alanlarda SSCB pasaportu taşıyanların girişlerinin yasak olduğu şehirler
           *Girişe kapalı alanlarda SSCB pasaportu taşıyanların ziyaretine açık şehirler
           *SSCB pasaportu taşıyanların ziyaretine kapalı ancak limanın kullanıma açık olduğu şehirler