Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından geçtiğimiz günlerde “Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkındaki Kanun Tasarısı Taslağı” adıyla yeni bir düzenleme yapıldı. Taslağın önümüzdeki günlerde mecliste görüşülmesi ve kabul edilmesi bekleniyor. Kanun taslağı yasalaşırsa, seçim dönemlerinde radyo ve televizyonlarda siyasi parti ve adayların reklamlarının yayınlanması serbest bırakılacak, “üretim, yatırım, ihracat, ithalat, pazarlama ve finans kurum ve kuruluşlarına” getirilen radyo ve televizyon kanalı sahibi olma yasağı kalkacak ve Başbakan'a “geçici yayın yasağı” yetkisi tanınacak.

Bilboardlardan sonra sıra tüm kanallarda
Siyasi partilerin reklamlarının yayınlanmasını serbest bırakmak için yeni RTÜK yasa taslağına “siyasi reklam” başlıklı bir madde konulmuş. Tasarının söz konusu 42. maddesi, “Medya hizmet sağlayıcılar, Yüksek Seçim Kurulu tarafından ilan edilen seçim döneminde, yayın yasaklarının başlayacağı tarihe kadar siyasi parti ve aday reklamları yayınlayabilir” şeklinde.

Yeni düzenleme ile birlikte parayla ya da daha çok belediye gibi ellerinde bulundurdukları olanaklarla bilboardları seçim dönemlerinde kendi reklamları ile dolduran AKP artık televizyon ekranlarında da boy gösterecek.

TRT şimdiden başladı
AKP'nin şimdiden “devlet televizyonu” TRT'ye kendi reklamlarını yaptırdığı görülüyor. Yeni düzenleme ile birlikte izleyicilerin, başta TRT olmak üzere AKP yanlısı televizyon kanallarında bol bol AKP reklamına maruz kalacakları açık.

Dikkat çekici bir nokta da yeni RTÜK yasasının AKP ve Başbakan'ın medyaya dönük müdahalelerinin ve AKP yanlısı yayın organlarının ezici şekilde medyada çoğunluğu oluşturmaya başlamalarının ardından gündeme getirilmesi.

Başbakan'a sansür yetkisi
Tasarının 8. maddesi ile Başbakan'a yayın yasağı getirmek konusunda geniş yetki tanındığı görülüyor. Söz konusu madde “millî güvenliğin açıkça gerekli kıldığı hâllerde yahut kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması kuvvetle muhtemel olduğu durumlarda, Başbakan veya görevlendireceği Bakan geçici yayın yasağı getirebilir” şeklinde. Maddede yer alan “millî güvenliğin açıkça gerekli kıldığı hâllerde yahut kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması kuvvetle muhtemel olduğu durumlarda” ifadeleri muğlak ve yoruma açık olarak değerlendiriliyor ve Başbakan'a bu tür yoruma açık durumlarda yayın yasağı getirme yetkisi verilmesi bazı gazeteleri “almayın, okumayın” diyen bir Başbakan için tehlikeli bir sansür yetkisi olarak değerlendiriliyor.

Yayın yasağı yetkisi “gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile toplumu infiale sevk edecek yayınların yapılması durumunda” RTÜK'e de tanınarak sansür uygulaması daha da kolaylaştırılmış bulunuyor.

Serbest piyasa, sınırsız tekel
Tasarı ile medya kuruluşlarının şirket yapıları ve hisse oranları ile ilgili uymaları gereken hususlarda da önemli değişiklikler yapılıyor. Halen yürürlükte olan kanunun 29. maddesinde yer alan “Bu Kanuna göre radyo ve televizyon yayın izni, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre sadece radyo ve televizyon yayıncılığı, haberleşme, eğitim, kültür ve sanat amacıyla kurulmuş anonim şirketlere verilir” hükmü kaldırılarak yeni kanun tasarısının gerekçesinde de belirtildiği üzere “üretim, yatırım, ihracat, ithalat, pazarlama ve finans kurum ve kuruluşlarının medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara ortak olmasına imkan sağlanıyor”.

Aynı maddede yapılan bir diğer değişiklikle de medyada yabancı sermayenin önü açılarak, bir medya kuruluşunda izin verilen toplam yabancı sermaye payı ödenmiş sermayenin yüzde 25'inden yüzde 50'sine çıkartılıyor.

Ne gerek vardı?
Tüm bu değişikliklerle medyada yabancı sermayenin, tekelleşmenin, “haksız rekabet”in ve iktidar sansürünün önü açılırken, medyanın mevcut durumu halihazırda yasa ile sağlanmak istenen özellikleri yansıtır nitelikte. AKP yanlısı gazete ve televizyonlar medyada çoğunluğu oluştururken bu gazete ve televizyonlarda her gün “reklama ne gerek var” dedirtecek haberler üretiliyor.

Anadolu Ajansı tarafından sürekli olarak AKP politikalarını destekleyen ya da öven haberler servis ediliyor. Zaman, Taraf, Yeni Şafak, Kanal 7, Kanal 24, Star gazetesi, ATV, Samanyolu gibi gazete ve kanallar doğrudan AKP dışındaki partileri hedef alan, AKP'yi öven ve hükümet politikalarını destekleyen haberler üretiyorlar.

Bunun en belirgin örneklerinden birini Zaman gazetesi Onur Öymen'in tepkiyle karşılanan Dersim katliamı ile ilgili sözlerinin ardından yaptığı habercilik ile vermişti. Haberlerinde AKP'ye dönük tepkileri görmezden gelen gazete, Isparta'daki Tuncelililer Dayanışma Sosyal ve Kültürel Yardımlaşma Derneği tarafından Öymen'i protesto etmek için yapılan ancak büyük kısmında AKP'ye dönük eleştiriler içeren açıklamanın AKP ile ilgili bölümlerini sansürleyerek sadece CHP'yi eleştiren kısımlarını haber yapmıştı.

Yukarıda sayılan televizyonlar ve gazeteler özellikle HSYK (Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu), Ergenekon gibi konularda hükümeti destekler nitelikteki haberleriyle biliniyorlar. Benzer şekilde bu yayın organlarının işçi ve memur eylemleri ve grevlere karşı tutumunun da ya düşmanca ya da görmezden gelme şeklinde olduğu biliniyor.

(soL-Haber Merkezi)