OCAK

NASA’nın 4 Ocak 2004 tarihinde Mars yüzeyine indirdiği keşif aracı Spirit, toprak analizleri Ocak 2010’a kadar sürmüştür. En son sabit bir bölgede Spirit'in dikine yaptığı incelemede, toprağın alt tabakalarına indikçe demir sülfatın suda erimesiyle meydana gelen çözünebilir bileşiklerin her katmanda artan miktarda bulunduğu da tespit edilmiş durumda.

12 Ocak’ta Karayip plakasıyla Kuzey Amerika plakasının sınırında gerçekleşen 7.0 büyüklüğündeki deprem Haiti’yi vurdu. Kuzey Amerika plakasına göre doğuya doğru hareket etmekte olan Karayip plakası her yıl 20 mm kayıyor.

Çok önemli bir protein ve yağ kaynağı olan soya fasülyesinin genom dizilenmesi tamamlanarak 13 Ocak’ta Nature’da yayınlandı. Gen dizisi belirlenen bitkinin istenilen özellikleri hedef alınarak yapılacak çalışmalarla biyoyakıt olarak kullanılabilecek miktarda çok yağ üretimine sahip, hastalıklara ve böceklere dirençli bitkilerin geliştirilmesi planlanıyor.

ŞUBAT

Mayo Clinic ilk kez kalp sorunu nedeniyle ölen bir hastadan alınan akciğerin naklini gerçekleştirdiğini açıkladı. Genelde organ nakli için beyin ölümü kriter olarak kullanılırken ilk kez kardiyak ölümü gerçekleşen bir vericiden nakil gerçekleştirilmiş oldu. Bu sayede daha çok organ nakli gerçekleştirmenin mümkün olacağı açıklandı.

27 Şubat’ta Nazka ve Güney Amerika plakaları sınırında, Şile merkezli gerçekleşen, yüzlerce kişinin ölümüne neden olan 8.8 büyüklüğündeki deprem Pasifik’te tsunami yarattı. Nazka plakasının her yıl 80mm Güney Amerika plakasının altına daldığı bölgede 1973’ten bu yana 7.0 büyüklüğünün üzerinde 13 deprem meydana geldi.

MART

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda yerin 100 metre altındaki tünelde, 3.5 Tev (teraelektronvolt) güce ulaşan ışık huzmelerinin ters istikametlerden gönderilerek toplam 7 Tev enerjiyle çarpıştırılması başarıyla gerçekleşti. CERN’de büyük çarpışma gerçekleşti. Deneyden elde edilen veriler sayesinde parçacık fiziğinin birçok önemli teorik başlığı da sınanacak.
http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/cern-de-buyuk-carpisma-gercekles...

Mart ayında Sibirya’da Denisova mağarasında yeni bir insansı türüne ait kemikler bulundu. Mart ayında başlayan DNA analizleri geçtiğimiz ay içerisinde tamamlandı ve yeni bir atasal bağlantının bulunmuş olduğu onaylandı. Kapsamlı çalışmalar için daha çok fosilin ortaya çıkarılması amacıyla çalışmalar sürüyor.
http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/yeni-insansi-heyecanla-karsiland...

NİSAN

NASA’nın Cassini uzay aracı Satürn’ün uydularu Titan ve Dione arasındaki salımını nisan ayı içerisinde tamamladı. Dione ve Titan’dan elde edilen görüntüler üzerinde çalışmaya başlayan araştırmacılar, özellikle Dione’un Satürn etrafındaki yüklü parçacıkların kaynağı olup olmadığını ve Dione üzerinde bulunan karanlık maddenin geçmişini anlamaya çalışıyorlar.

Nisan ayında patlayan Eyjafjallajoekull’dan çıkan volkanik küller 1000 kilometreden fazla alana taşındı. İlk patlaması 1821 yılı Mart ayında olan yanardağ ikinci kez 14 Nisan’da patlamış, Avrupa üzerine yayılan küller nedeniyle günlerce uçuşlar yapılamamıştı.

MAYIS

Craig Venter ve ekibi tümüyle laboratuarda sentezlenmiş DNA taşıyan canlı bir hücre oluşturmayı başardı. Sentetik bir genomun oluşturulması ve daha sonra oluşturulan bu genomun bir hücreye yerleştirilmesinin ardından hücrenin bu genom tarafından yönetilmesinin gerçekleştiridiği çalışmanın yeni yakıtlar ve aşılar üretmekte kullanılması düşünülüyor.
http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/yapay-canlilara-dogru-adim-adim-...

Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nden Svante Pääbo liderliğindeki ekip, Neandertal genomunun üçte ikisini dizileyerek insan, şempanze ve başka yakın türlerin genomlarıyla karşılaştırdı. Sonuçlanan çalışmaya göre Neandertaller ile modern insan bilinenden daha yakındı ve Avrasyalı genomlarında Neandertal mirası vardı.
http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/neandartal-genomu-haberi-29613

HAZİRAN
NASA ve NOAA’nın (Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi) üzerinde çalışmakta olduğu X-ışını görüntüleyicisi pek çok uzmanın çabalarıyla Güneş’e ait ilk görüntülerini verdi. Uzaydaki aletlerin korunmasında ve uçuşların yönlendirilmesinde kullanılacak bu uzay havacılık enstrümanlarının uydu bazlı elektronik aletler ve iletişim endüstrisi için önemi büyük.

NASA uzay aracı Voyager 2, 28 Haziran’da uzun dönemli operasyonlarında 12.000’inci gününü tamamladı. Yaklaşık 33 yıldır dış gezegenler ve güneş rüzgarlarıyla ilgili veri gönderen Voyager 2, Neptün’ün Büyük Kara Nokta’sını ve saniyede 450 m hızla esen rüzgarlarını keşfetmişti. Güneş sistemimizi önümüzdeki 5 yıl içinde terkedip yıldızlararası uzaya ulaşması beklenen Voyager 1 ise Temmuz 2010’da 12.000’inci gününü tamamladı.

TEMMUZ

100 yıldır ispatlanamayan Poincare sanısını ispatlayarak bin yılın 7 büyük matematik probleminden birini çözen Rus matematikçi Dr. Grigori Perelman, bu çözümü için kendisine sunulan 1 milyon dolarlık para ödülünü kesinkes reddetti. http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/perelman-odulu-reddetti-haberi-3...

AĞUSTOS

Bilim insanları, Kuzey Dakota saha araştırmasında, doğada genetiği değiştirilmiş bitkilerin yerleştiği popülasyonların ilk izlerini buldular. Yapılan gözlemler ekoloji, doğal türlerin korunması ve biyogüvenlik açısından önem taşıyor.

EYLÜL

Evrenin yaratılmasının kıvılcımı için Tanrı’ya ihtiyaç olmadığını, Büyük Patlama’nın (Big Bang) fizik kanunlarının kaçınılmaz bir sonucu olduğunu söyleyen İngiltere’nin en tanınmış bilim insanı Stephen Hawking, “Nasıl ki Darwinizm biyolojideki yaratıcı ihtiyacını sona erdirdi, yeni fizik teorileri de evrenin oluşumu konusunda yaratıcının rolünü gereksiz kılmıştır” dedi.
http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/hawking-tanri-ya-gerek-yok-haber...

5 Eylül 1977 tarihinden bu yana sürdürdüğü yolculuğu boyunca Güneş Sistemi'ne ait gezegenler ile bu gezegenlerin uydularını ve diğer yapıları inceleyerek dünyaya bilgi gönderen 815 kiloluk insansız uzay sondası Voyager 1'in Güneş Sistemi'nin sınırına yaklaştığı bildirildi.

EKİM

Ülkemizin dünyaca ünlü matemetikçisi, TÜBİTAK Bilim Kolu eski başkanı ve toplumsal konularda da bilim insanlarının yol gösterici olması gerektiğini söyleyen Cahit Arf’ın doğumunun (11.10.1910) 100.yılı kutlandı. Matemetikçi, Arf denkelemlerini ve çeşitli teoremleri matematik literatürüne kazandırmıştı.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Öğretim üyelerinden Prof. Dr. Celal Şengör Almanya'nın yer bilimleri alanındaki en prestijli ödülü olan 2010 Guztav-Steinman Madalyası'nı 10 Ekim 2010 tarihinde Almanya'nın Bremen şehrinde düzenlenen bir törenle aldı. Bu ödül daha önce sadece bir Türk bilim insanına yine Üniversitemiz öğretim üyesi ve ülkemizde çağdaş yer bilimlerinin kurucusu olarak görülen müteveffa Prof.Dr. İhsan Ketin'e 1988 yılında verilmişti.

KASIM

CERN laboratuarında önemli bir bilimsel aşama daha kaydedildi. Laboratuardaki deney sonucunda karşı-madde atomlarının yakalanması başarıldı. Bu sayede biliminsanları temel madde-karşı madde simetrileri hakkında daha ayrıntılı deneyler yapabilecekler.
http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/karsi-madde-atomu-yakalandi-habe...

Evreni dolduran kozmik mikrodalga arkaalan (KMA) radyasyonundaki dalgalanmalarda büyük patlama öncesi olayların izlerinin görülebileceği fikri ortaya atıldı. http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/buyuk-patlamadan-once-haberi-37041

ARALIK

NASA'da görevli araştırmacılar ABD'de, Mono Gölü'nde yaptıkları araştırmada, GFAJ-1 bakteri hücrelerinin yapıtaşlarında fosforun yerini arseniğin alabileceğine dair bulgular elde edildi ve ilk kez en önemli organik moleküllerinde arsenik kullanabileceği düşünülen bir organizmaya rastlanmış oldu.
http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/yasamin-sinirlarini-genisleten-b...

TÜBA asli ve kurucu Üyesi, teorik fizikçi Prof. Dr. Yavuz Nutku 8 Aralık 2010’da vefat etti. Bilkent Üniversitesi Matematik Bölümü başkanlığı ve TÜBİTAK Feza Gürsey Enstitüsü kurucu müdürlüğü yapan Prof. Dr. Yavuz Nutku, fizik dalında Tübitak bilim ödülü ve Phi Kappa ödülünü almış genel görelilik, gravitasyonal çekim ve kuantum çekim konularında önemli çalışmalarda bulunmuştu.

Yale Üniversitesi Beyin Damar Hastalıkları Beyin Cerrahisi Bilim Dalı Başkanı ve Beyin Genetiği Programı Direktörü Prof. Dr. Murat Günel ve ekibi, insan genetik şifresini oluşturan DNA'da hücrelerin yapı taşı olan proteinleri kodlayan ve 'ekson' denilen 180 bin değişik bölgenin dizisini bir hafta gibi kısa sürede tek bir deneyde çıkarabilmişti. Bu çalışmayla, diğer genetik yaklaşımlara göre çok daha ucuz ve etkin bir yöntem olan “Tüm Ekson Dizilenmesi” isimli yeni bir teknoloji geliştirilmiş oldu.

(soL-Bilim)